Reach Us +44-1477412632
All submissions of the EM system will be redirected to Online Manuscript Submission System. Authors are requested to submit articles directly to Online Manuscript Submission System of respective journal.

KARADEN İ Z (SAMSUN)’DE YA Ş AYAN ZARGANA ( Belone belone L., 1761)’DA YA Ş TAY İ N İ , YA Ş -BOY VE BOY-A Ğ IRLIK İ L İŞ K İ LER İ

Nazmi Polat1*, Yasemin İnceismail1, Savaş Yılmaz2, Derya Bostancı3

1Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Biyoloji Bölümü, 55139, Kurupelit, Samsun

2Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Biyoloji Bölümü, 60250, Taşlıçiftlik, Tokat

3Ordu Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Biyoloji Bölümü, Perşembe, Ordu

*Corresponding Author:
Nazmi POLAT
Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi
Biyoloji Bölümü, 55139, Kurupelit, Samsun-TÜRKİYE
Tel: (+90 362) 312 19 19/5127
Faks: (+90 362) 457 60 81
E-mail: [email protected]
 
Visit for more related articles at Journal of FisheriesSciences.com

Abstract

In this study, the most reliable bony structure for age determination of garfish (Belone belone L., 1761) inhabiting the Black Sea was investigated and age-length and length-weigth relationships were determined. Bony structures such as vertebra, otolith, opercle, subopercle and cleithrum for age analysis were removed from 278 indivudials sampled from October 2003 to December 2004. The mean age (Xort), percent agreement (PA), average percent error (APE) and coefficient of variation (CV) were used to compare the reliability of bony structures. Similar results were obtained in age readings of vertebra and otolith. Otolith was prefered to vertebra due to the fact that removing from fish and preparing for age determination of otolith were easier. The relationships between otolith dimensions-age and otolith dimensions-fish length were investigated. The growth equation was calculated as Lt= 79.05 [1-e-0.198 (t+1.42) ] by otolith ages. The length-weight relationship of population was computed as W=0.0005L3.245.

Key words

Age determination, otolith, vertebra, garfish, Belone belone, Samsun

Giriş

Balıkçılık biyolojisi çalışmalarının temel amacı, populasyon dinamiğine ait hesaplamaları elde etmek ve bu sayede avlanabilir balık populasyonlarından sürekli üretkenliği korumak şartıyla maksimum verimliliği sağlamaktır. Son derecede karmaşık ve zor bir işlem olan balık stoklarının idaresinin başarıyla yürütülebilmesi, populasyon parametrelerinin gerçeğe en yakın şekilde hesaplanmasına bağlıdır. Bu sebeple balıklarda boy ve ağırlık artışı yani büyüme sağlıklı bir şeklide izlenmelidir. Balıklarda büyüme yaşın bir fonksiyonu olarak gerçekleşir. Dolayısıyla yaş bilgilerinin en az hata ile belirlenmesi populasyon hesaplamalarının en hassas ve can alıcı noktalarından biridir (Gümüş ve Polat, 1999).

Kemiksi oluşumlara dayanan yaş belirleme işlemlerinin önemli bir dezavantajı subjektif yorumlar içermesidir. Bu subjektiflik, tür ve habitat farklılıklarıyla birleştiğinde elde edilen sonuçlar arasında büyük uçurumların olması da muhtemeldir. Bu nedenle doğruluğu ispatlanmış yöntemlerle balıkların yaşı belirlenemiyorsa, en az hata ile yaş tayini yapabilmek ve uygun yapıyı tespit edebilmek için mutlaka farklı kemiksi yapıların karşılaştırılması gerekir. Böylelikle belirli bir halka özelliği gösteren ve yaş tayinine müsait olduğu düşünülen birçok yapı arasından biri ya da birkaçı yaş belirlemede güvenle kullanılabilir. Buna rağmen herhangi bir yapının güvenilir sonuçlar verip vermediği doğrulama çalışmalarıyla test edilmelidir.

Karadeniz’de yaşayan zargana (Belone belone L., 1761) yöre halkının severek tükettiği balık türlerinden biridir. Ekonomik değeri olan bu türün biyolojisi hakkında güvenilir bilgilerin elde edilmesi ve uygun idare stratejilerinin geliştirilmesi gerekmektedir. Ülkemizde türle ilgili az sayıda araştırmaya rastlanmıştır (Samsun ve ark., 1995, 2003, 2006; Samsun, 1996; Bilge, 2003; Uçkun ve ark., 2004). Bu araştırmalarda gerekli olan yaş verileri otolitlerden elde edilmiştir. Bununla birlikte, zargananın yaş tayininde otolitlerin ve diğer kemiksi yapıların güvenilirlikleri konusunda herhangi bir çalışma yapılmamıştır. Bu çalışmada, Karadeniz’in Samsun kıyılarında yaşayan zarganada; (1) farklı kemiksi yapıların yaş tayinine uygunluğu, (2) yaş belirleme için güvenilir kemiksi yapının seçimi, (3) güvenilir kemiksi yapı boyutlarıyla balık yaşı ve uzunluğu ilişkileri, (4) güvenilir yapı yaşları kullanılarak türün boyca büyümesi ve (5) boy-ağırlık ilişkisi araştırılmış ve bu sayede türle ilgili çalışmalara katkı yapılması amaçlanmıştır.

Materyal ve Metot

Çalışma materyalini oluşturan 278 adet zargana (23.7-60.3 cm çatal boy ve 12-277 g vücut ağırlığı) örneği Ekim 2003 ile Aralık 2004 tarihleri arasında Karadeniz’in Samsun açıklarında Çarşamba-Dereköy arasında ticari avcılık yapan küçük balıkçı teknelerinden temin edilmiştir. Bu teknelerin çevirme ağlarıyla yakaladıkları balıklardan tesadüfî örnekleme yapılarak alınan numuneler, taze olarak hemen laboratuara getirilmiş ve gerekli işlemlerden geçirilmiştir. Balıkların çatal boyu ±1 mm hassasiyetli ölçme tahtasında ölçülmüş, ağırlıkları ise ±1 g hassasiyetli terazide tartılmıştır. Yaş tayini için omur, otolit (sagitta), operkül, suboperkül ve kleitrum alınmıştır. Her bir kemiksi yapı farklı tekniklerle yaş tayinine hazırlanmıştır (Chugunova, 1963). Tüm kemiksi yapılar ön incelemeye tabi tutularak, her bir yapının yaş belirlemeye uygun özellikler gösterip göstermediği araştırılmıştır. Ön değerlendirmeler sonunda yaş tayini yapılabilecek kemiksi oluşumlar bir okuyucu tarafından 10x büyütmeli binoküler mikroskopta 5 tekrarlı şekilde okunmuştur. Okuması sonuçlarının akılda kalıcılığını engellemek için okumalar birbirinden farklı zamanlarda (yaklaşık birer ay ara ile) yapılmıştır. Okumalar esnasında balıkların boy ve ağırlık gibi verilerine bakılmamıştır. Bununla birlikte yakalanma tarihi ve gonad durumu dikkate alınmıştır. Ayrıca otolitlere kırma-yakma tekniği de uygulanmıştır (Chilton ve Beamish, 1982).

Yaş verilerinin değerlendirilmesinde ortalama yaş (Xort) (Baker ve Timmons, 1991), yüzde uyum (YU) (Kimura ve Lyons, 1991), ortalama yüzde hata (OYH) (Beamish ve Fournier, 1981) ve değişim katsayısı (DK) (Chang, 1982) kullanılmıştır. Ortalama yaş (Xort) [1] numaralı formülle hesaplanmıştır.

image[1]

Formülde; Xort ortalama yaş, n okuma sayısı, f örnek sayısı, Xij j balığı için i. okumada elde edilen yaştır. Ortalama yaşlar arasında fark olup olmadığı Mann-Whitney testi ile kontrol edilmiştir. Yüzde uyum (YU) hesabında, her bir kemiksi yapı için yapılan beş okumadan beşinin de aynı olduğu örnek sayısının tüm örnekler içerisindeki yüzdesine bakılmıştır. Ortalama yüzde hata (OYH) ve değişim katsayısı (DK) ise sırasıyla [2] ve [3] numaralı bağıntılar yardımıyla hesaplanmıştır.

image[2]

Formülde; OYHj j balığı için ortalama yüzde hata, R okuma sayısı, Xij j balığının i. yaş okuması, Xj j balığı için ortalama yaştır. Tüm örneklerin OYH değerlerin ortalaması alınarak, kemiksi yapı için OYH elde edilmiştir.

image[3]

Formülde; DKj j balığı için değişim katsayısı, R okuma sayısı, Xij j balığının i. yaş okuması, Xj j balığı için ortalama yaştır. Tüm örneklerin DK değerlerin ortalaması alınarak, kemiksi yapı için DK elde edilmiştir. Yüksek YU, düşük OYH ve DK veren yapı türün yaş tayini için en güvenilir kemiksi yapı olarak kabul edilmiştir.

Güvenilir bulunan kemiksi yapı boyutları (otolit uzunluğu (OU), otolit genişliği (OG), otolit ağırlığı (OA)) ile yaş ve balık boyu (çatal boy (ÇB)) arasındaki ilişkiler araştırılmıştır. Türün yaş-boy ilişkisi Lt= L∞ [1-e-k (t-t 0 ) ] (Sparre ve Venema, 1998), boy-ağırlık ilişkisi W=a.Lb (Bagenal ve Tesch, 1978) denklemleriyle hesaplanmıştır. Denklemlerdeki Lt= t yaşındaki balığın çatal boyu (cm), L∞= teorik olarak ulaşılabilecek maksimum boy (cm), k= büyüme katsayısı, t0= balık boyunun teorik olarak sıfır olduğu yaş, W= balık ağırlığı (g), a ve b ilişki sabitleridir.

Bulgular ve Tartışma Yaş Tayini

Yapılan ön incelemelerde operkül, suboperkül ve kleitrumun yeterli kemikleşme göstermediği ve bu nedenle belirgin bir halka özelliği barındırmadığı gözlenmiştir. Ayrıca söz konusu kemiksi yapıların yaş tayinine hazırlanması esnasında kolaylıkla tahrip olmaları da önemli bir dezavantaj oluşturmuştur. Bu sebeplerden dolayı operkül, suboperkül ve kleitrum yaş belirleme işlemine dahil edilmemiştir. Benzer sebeplerle bu tür kemiksi yapılardan yaş tayini yapamadığını rapor eden başka araştırıcılar da mevcuttur (Sipe ve Chittenden, 2002; Nuevo ve ark., 2004; Polat ve ark., 2005; Yılmaz ve ark., 2007; Polat ve ark., 2008). Omur ve otolit ise düzgün halka karakterleri ile yaş okumasına müsait yapılardır. Diğer yandan otolitlere uygulanan kırma-yakma tekniğinin herhangi bir üstünlüğü görülmemiştir.

Omur ve otolitte gerçekleştirilen beş okuma neticesinde her iki yapıda da I-V arası yaşlar gözlenmiştir. Kemiksi yapılarda ortaya çıkan yaş grupları ile her bir yaş grubunun örnek sayısı ve yüzdesi Tablo 1’de sunulmuştur.

fisheriessciences-Age-groups

Tablo 1. Zargananın kemiksi yapılarında yaş grupları ve örnek dağılımı (n: örnek sayısı)
Table 1: Age groups and sample distrubutions in bony structures of garfish (n: number of samples)

Yaş kompozisyonu açısından otolit ve omur birbirinden çok farklı sonuçlar vermemiştir. Her iki yöntemle de 5 yıl sınıfı oluşmuştur ve 2 yaş grubu baskın yıl sınıfını temsil etmiştir. Samsun ve ark. (2003), Belone belone euxini populasyonunda I-V arası yaşlar tespit ederek II yaş grubunun çoğunlukta olduğunu bildirmişlerdir. Karadeniz’de yapılan bazı çalışmalarda ise populasyonun I-VI arası yaşlarda dağılım gösterdiği kaydedilmiştir (Samsun ve ark., 1995, 2006; Samsun, 1996). Kuzey Ege’deki Çandarlı Körfezi’nde I-V yaşlarda bireylere rastlanmıştır (Bilge, 2003). Türün İzmir Körfezi’ndeki populasyonunda I-V yaşlarda bireyler saptanmış ve II yaş grubunun dominant olduğu rapor edilmiştir (Uçkun ve ark., 2004). Yaş grubu ve baskın yıl sınıfı açısından bulgularımız önceki çalışmalarla örtüşmektedir.

Ortalama yaş omurda 2.23, otolitte 2.20 olarak hesaplanmıştır. İki yapının ortalama yaşları arasındaki fark önemsiz çıkmıştır (P>0.05). Yaş tayini çalışmalarında kemiksi yapılar karşılaştırılırken dikkate alınan ortalama yaşlar, güvenilir yapı seçiminde doğrudan etkili olmasa da okuma kriterlerinin uygunluğu bakımından ele alınması gereken bir ölçüttür. Bu sayede normalin altında ya da üstünde okuma yapılıp yapılmadığı kontrol edilmiş olur (Gümüş ve Polat, 1994). Nitekim bu çalışmada omur ve otolitin ortalama yaşlarının birbirine yakın çıkması bu ifadeyi teyit etmektedir.

Yaş tayininde sıkça söz edilen “uyum” terimi, herhangi bir kemiksi yapıda aynı sonuçların tekrarlanabilirliğini ifade eder ve okuyucular ya da okumalar arasındaki değişkenlikle ilgilidir. Yaş tayini uyumunun belirlenmesinde yüzde uyum, ortalama yüzde hata ve değişim katsayısı gibi farklı indeksler kullanılmaktadır.

Her bir kemiksi yapı için tekrarlı yaş okumasında elde edilen yüzde uyum Tablo 2’de verilmiştir.

fisheriessciences-Percent-agreement

Tablo 2. Zarganada kemiksi yapılar için yüzde uyum değerleri (n: örnek sayısı)
Table 2: Percent agreement values for bony structures of garfish (n: number of samples)

Tablo 2 incelendiğinde; yüzde uyumun her iki kemiksi yapıda birbirine oldukça yakın çıktığı görülmektedir. Diğer taraftan hiçbir uyumun olmadığı gruplar açısından da omur ve otolit benzer sonuçlar vermiştir. Yüzde uyum kemiksi yapı seçiminde önemli bir parametredir. Ancak yüzde uyumun türler ve farklı yaş gruplarında değişkenlik göstermesi (Campana ve ark., 1995) bu parametrenin dezavantajı olarak düşünülmektedir.

Ortalama yüzde hata (OYH) ve değişim katsayısı (DK) ise yaş okumalarındaki uyumdan çok uyumsuzluğun bir ölçüsü olarak ele alınmaktadır (Eltink ve ark., 2000). Bu iki ölçüt sayesinde yaş tayininde yapılan hata oranları tespit edilerek farklı türler, aynı türün farklı kemiksi yapıları ya da farklı okuyucular karşılaştırılabilmektedir. Yaş tayininde OYH ve DK değerlerinin düşük olması güvenilir yapının belirlenmesinde beklenen bir neticedir.

Omur ve otolit için hesaplanan ortalama yüzde hata (OYH) ve değişim katsayısı (DK) değerleri Tablo 3’de gösterilmiştir.

fisheriessciences-bony-structures

Tablo 3. Zarganada kemiksi yapılar için yüzde uyum değerleri (n: örnek sayısı)
Table 3: Percent agreement values for bony structures of garfish (n: number of samples)

Zarganada omur ve otolit için ayrı ayrı hesaplanan ortalama yaş, yüzde uyum, ortalama yüzde hata ve değişim katsayısı birlikte değerlendirildiğinde; tüm kriterler bakımından iki kemiksi yapının da benzer sonuçlar verdiği görülmektedir. Bu nedenle türün yaş tayini için hem omur hem de otolit kullanılabilir. Bu çalışmada, otolitler balıktan alınması ve incelemeye hazırlanması daha kolay olduğundan omura tercih edilmiştir. Ayrıca literatürlerde türle ilgili yapılan çalışmalarda otolitin kullanılması ve otolitte uzunluk, genişlik, ağırlık gibi yapı boyutlarının da ölçülebilir olması bu tercihi desteklemiştir.

Balık boyu ile kemiksi yapı boyutları ve yaşın birbirleriyle ilişkili olduğu bilinmektedir. Bu ilişkilerin ortaya konulması, balık boyu ve yaşının kemiksi yapı boyutlarından tespit edilebilmesine imkân sağlamaktadır. Zargana için güvenilir kemiksi yapı olarak omura tercih edilen otolitin uzunluğu, genişliği ve ağırlığı ölçülerek, yapı boyutları ile yaş ve balık boyu arasındaki ilişkiler saptanmıştır. İncelenen zargana örneklerinin otolit boyutları Tablo 4’de verilmiştir.

fisheriessciences-Otolith-dimensions

Tablo 4. Zarganada otolit boyutları
Table 4: Otolith dimensions in garfish

Sağ ve sol otolit boyutları arasındaki fark ttestine göre önemsiz çıkmıştır (P>0.05). Otolit boyutları ile yaş arasındaki ilişkinin denklemleri Tablo 5’de, grafikleri Şekil 1’de gösterilmiştir.

fisheriessciences-dimensions-age

Tablo 5. Otolit boyutları-yaş ilişkisi denklemleri
Table 5: Equations of otolith dimensions-age relationship

fisheriessciences-otolith-weight

Şekil 1. Zarganada (A) otolit uzunluğu (mm)-yaş, (B) otolit genişliği (mm)-yaş ve(C) otolit ağırlığı (mg)-yaş ilişkileri
Figure 1: Otolith length (mm)-age (A), otolith width (mm)-age (B) and otolith weight (mg)-age (C) relationships in garfish

Şekil 1’deki grafiklerden anlaşılacağı üzere otolit boyutları ile yaş arasında lineer bir ilişki söz konusudur. Otolit ağırlığı, balık yaşını tahmin etmede diğer iki ölçüme göre daha kuvvetli (R=0.837) bir parametre olarak görünmektedir. Bununla beraber otolit ağırlığının tartılmasının, otolitin en ve boyunun ölçülmesine göre daha kolay olması da bir avantajdır. Gerek yerli (Gümüş, 1998; Kurt, 2005; Metin ve İlkyaz, 2008) gerek yabancı (Labropoulou ve Papaconstantinou, 2000; Araya ve ark., 2001; Cardinale ve Arrhenius, 2004; Pino ve ark., 2004; Lou ve ark., 2007) araştırıcılar tarafından yapılan çalışmalarda otolit ağırlığının balık yaşını belirlemede kullanılabileceği rapor edilmiştir.

Otolit boyutları ile balık boyu (cm) arasındaki ilişkinin denklemleri Tablo 6’da, grafikleri ise Şekil 2’de sunulmuştur.

fisheriessciences-dimensions-fish

Tablo 6. Otolit boyutları-yaş ilişkisi denklemleri
Table 6: Equations of otolith dimensions-age relationship

fisheriessciences-Otolith-length

Şekil 2. Zarganada (A) otolit uzunluğu (mm)-çatal boy (cm), (B) otolit genişliği (mm)- çatal boy (cm) ve (C) otolit ağırlığı (mg)-çatal boy (cm) ilişkileri
Figure 2: Otolith length (mm)-fork length (cm) (A), otolith width (mm)-fork length (cm) (B) and otolith weight (mg)-fork length (cm) (C) relationships in garfish

Otolit uzunluğu ve genişliği ile çatal boy arasında lineer, otolit ağırlığı ile çatal boy arasında eğrisel bir ilişki tespit edilmiştir. Otolit ağırlığıbalık boyu ilişkisinin korelasyon katsayısının (R=0.901) diğer ilişki katsayılarına göre yüksek olması, balık boyunun otolit ağırlığından hesaplanabileceğini göstermektedir. Kemiksi yapı boyutlarından balık boyunun tespit edilmesine yönelik bir çok araştırma yapılmıştır (Echeverria, 1987; Everson ve ark., 1999; Şen ve ark., 2001; Morley ve Belchier, 2002; Aydın ve ark., 2004; Esmaeili ve Johal, 2005; Ceyhan ve Akyol, 2006; Uçkun ve ark., 2006; Bostancı ve Polat, 2007, 2008).

Boy ve Ağırlık Dağılımları

Örneklenen 278 adet zargana bireyinin çatal boyları 23.7 cm ile 60.3 cm arasında dağılım göstermiş olup, ortalama çatal boy 36.07 (Ss= 4.78) cm’dir. Ağırlıkları ise 12 g ile 277 g arasında dağılmıştır. Ortalama ağırlık 61.84 (Ss=34.77) g’dır. Bu çalışmada elde edilen boy ve ağırlık dağılımları ile daha önce yapılan bazı çalışmalarda gözlenen boy ve ağırlık dağılımlarının karşılaştırması Tablo 7’de sunulmuştur.

fisheriessciences-weight-distrubitions

Tablo 7. Farklı lokalitelerdeki zargana populasyonlarında boy ve ağırlık dağılımları
Table 7: Length and weight distrubitions of garfish populations in different localities

Boy ve ağırlık dağılımlarındaki farklılıklara habitat şartlarının, örnekleme tarihi ve örnek sayısının ve ölçülen boy tipinin (total-çatal) neden olduğu düşünülmektedir.

Yaş-Boy İlişkisi

Otolit yaşları kullanılarak Karadeniz’deki zargananın eşey farkı gözetilmeksizin von Bertalanffy büyüme denklemi Lt= 79.05 [1-e-0.198 (t+1.42) ] olarak belirlenmiştir. Her bir yaş grubu için ölçülen ve büyüme denkleminden hesaplanan ortalama çatal boy değerleri Tablo 8’de, büyüme eğrileri Şekil 3’de gösterilmiştir.

fisheriessciences-otolith-ages

Tablo 8. Zarganada otolit okumalarına göre ölçülen ve hesaplanan ortalama çatal boylar (cm)
Table 8: Measured and calculated mean fork lengths (cm) according to otolith ages in garfish

fisheriessciences-otolith-ages

Şekil 3. Zarganada otolit yaşlarına göre büyüme eğrileri
Figure 3: Growth curves of garfish derived from otolith ages

Ölçülen ve hesaplanan çatal boylar arasındaki fark istatistiksel olarak II ve III yaş grubu için önemlidir.

Büyüme denklemi parametreleri bakımından bu çalışma ile daha önce yapılmış bazı çalışmaların karşılaştırması Tablo 9’da gösterilmiştir.

fisheriessciences-growth-equation

Tablo 9. Farklı lokalitelerdeki zargana populasyonlarının büyüme denklemi parametrelerinin karşılaştırması
Table 9: Comparison of growth equation parameters obtained for garfish populations in different localities

Bu çalışmada elde edilen L∞ değeri Bilge (2003)’nin hesapladığı değerden küçük iken, Samsun ve ark. (1995), Samsun (1996), Samsun ve ark. (2003), Uçkun ve ark. (2004) ve Samsun ve ark. (2006)’nın L∞ değerlerinden daha büyüktür. Total boyun kullanıldığı önceki çalışmalarda Ǿ değeri 2.86 ile 3.05 arasında değişmektedir (Tablo 9). Çatal boyun dikkate alındığı çalışmada (Uçkun ve ark., 2004) aynı değer 2.97 iken bu çalışmada 3.09 olarak tespit edilmiştir. Tablo 9’da verilen değerler arasındaki farklılıklar muhtemelen balık boyunun total ya da çatal boy olarak ele alınmasından, incelenen örnek sayısının, boy dağılımının ve örnekleme zamanının farklı olmasından ve yaşama ortamlarının ekolojik özelliklerinden kaynaklanmaktadır.

Boy-Ağırlık İlişkisi

Zargana bireylerinde boy-ağırlık ilişkisi W=0.0005L3.245 şeklinde ortaya çıkmıştır (Şekil 4). İlişkinin korelasyon katsayısı (r) 0.97 olarak hesaplanmıştır. Bu bulgu türün boyu ile ağırlığı arasında kuvvetli bir ilişkinin olduğunu göstermektedir.

fisheriessciences-Length-weight

Şekil 4. Zarganada boy-ağırlık ilişkisi
Figure 4: Length-weight relationship of garfish

Balıklarda boy-ağırlık ilişkisi denklemindeki “a” değeri, bireylerin ortalama kondisyonunu gösterirken “b” değeri balığın içinde bulunduğu koşullara göre şeklini göstermektedir. Farklı türlerde “b” değeri 2.5 ile 3.5 arasında değişmektedir. Bir balık populasyonunda b=3 ise izometrik, b>3 ise pozitif allometrik, b<3 ise negatif allometrik büyümeden söz edilir (Ricker, 1975). Bu araştırmada 3.245 (SH=0.001, %95 Güven aralığı=3.241-3.248) olan “b” değeri, 3’ten büyüktür (T-testi, P<0.001). Bu bulgu zargana balığının Samsun açıklarında pozitif allometrik bir büyüme gerçekleştirdiğini göstermektedir. Balıklarda boy-ağırlık ilişkisi parametreleri farklı lokalitelerde değişebilmektedir. Zargana ile ilgili daha önce yapılan çalışmalarda elde edilen boyağırlık ilişkisi parametreleri Tablo 10’da verilmiştir.

fisheriessciences-length-weight

Tablo 10. Farklı lokalitelerdeki zargana populasyonlarında boy-ağırlık ilişkisi (W=aLb) parametreleri
Table 10: Parameters of length-weight relationship (W=aLb) of garfish populations in different localities

Samsun kıyılarındaki zargana populasyonu için hesaplanan “b” değeri daha önceki bazı çalışmalarda (Samsun ve ark., 1995; Samsun, 1996; Gonçalves ve ark., 1997; Borges ve ark., 2003; Koutrakis ve Tsikliras, 2003; Samsun ve ark., 2003; Sinovcic ve ark., 2004; Dulcic ve Glamuzina, 2006; Samsun ve ark., 2006) elde edilen değerden büyük iken, bazı çalışmalardaki (Bilge, 2003; Uçkun ve ark., 2004; Özaydın ve Taşkavak, 2006) değerden ise küçüktür (t-testi, P<0.001). “b” değerinin aynı türün populasyonları arasında farklı olması yaşa, eşeysel olgunluk durumuna, mevsime, beslenmeye, eşeye ve kullanılan boy tipine bağlı olduğu düşünülmektedir.

Sonuç

Karadeniz (Samsun)’de yaşayan zargananın yaş tayininde omur ve otolit metotlarının güvenilir sonuçlar verdiğini saptanmıştır. Bununla beraber otolit metodu laboratuar aşamasında kolaylıklar sağladığından omura tercih edilmiştir. Ayrıca otolit boyutları ile yaş ve balık boyu arasında kuvvetli ilişkilerin olduğu belirlenmiştir. Özellikle otolit ağırlığının zargananın yaş ve boy tahmininde kullanılabilecek bir parametre olduğu gözlenmiştir. Yaş-boy ve boy-ağırlık ilişkileri zargananın Samsun kıyılarında iyi beslendiğini göstermiştir. Bununla birlikte, türün avcılık baskısı altında olduğu düşünülmektedir.

References

Araya, M., Cubillos, L. A., Guzman, M., Penailillo, J., Sepulveda, A., (2001). Evidence of a relationship between age and otolith weight in the Chilean jack mackerel, Trachurussymmetricusmurphyi (Nichols), Fisheries Research, 51: 17-26.

Aydın, R., Çatla, M., Şen, D., Çoban, M. Z., (2004). Relationships between fish length and otolith length in the population of Chondrostomaregium (Heckel, 1843) inhabiting Keban dam Lake, Pakistan Journal of Biological Sciences, 7 (9): 1550- 1553.

Bagenal, T.B, Tesch F. W. (1978). Age and growth, in Bagenal, T.B., ed, Methods for assessment of fish production in freshwaters, Blackwell Science Publication, 101-136, Oxford.

Baker, T. T., Timmons, L. S., (1991). Precision of ages estimated from five bony structure of arctic char (Salvelinusalpinus) from theWood River System, Alaska, Canadian Journal of Fisheries and Aquatic Sciences, 48: 1007-1014.

Beamish, R. J., Fournier, D. A., (1981). A method for comparing the precision of a set of age determinations, Canadian Journal of Fisheries and Aquatic Sciences, 38: 982- 983.

Bilge, G., (2003). ÇandarlıKörfezi'nde (KuzeyEgeDenizi) zarganabalığının (Belonebelone L., 1761) biyolojisiüzerinearaştırmalar, YüksekLisansTezi, DanışmanToğulga, M., EgeÜniversitesi Fen BilimleriEnstitüsü, İzmir.

Borges, T. C., Olim, S., Erzini, K., (2003). Weight-length relationships for fish species discarded in commercial fisheries of the Algarve (southern Portugal), Journal od Applied Ichthyology, 19: 394-396.

Bostancı, D., Polat N., (2007). Dilbalığı, Solealascaris (Risso, 1810)’teotolityapısı, otolitboyutları-balıkboyuilişkileriveyaştayini, FıratÜniversitesi Fen veMühendislikBilimleriDergisi, 19 (3): 265-272.

Bostancı, D., Polat N., (2008). Beneklipisi, Lepidorhombusboscii (Risso, 1810)’ninotolityapısı, otolitboyutları-balıkboyuilişkileriveyaştayini, Journal of FisheriesSciences.com, 2(3): 375-381.

Campana, S. E., Annand, M. C., McMillan, J. I., (1995). Graphical and statistical methods for determinating the consistency of age determinations, Transactions of the American Fisheries Society, 124: 131-138.

Cardinale, M., Arrhenius, F., (2004). Using otolith weight to estimate the age of haddock (Melanogrammusaeglefinus): a tree model application, Journal of Applied Ichthyology, 20, 470-475.

Ceyhan, T., Akyol, O., (2006). Marmara Denizilüfer (Pomatomussaltatrix L., 1766) balıklarınınyaşdağılımıveçatal boy-otolitboyuarasındakiilişki, E.Ü.SuÜrünleriDergisi, 23 (eksayı/1-3): 369-372.

Chang, W. Y. B., (1982). A statistical method for evaluating the reproducibility of age determination, Canadian Journal of Fisheries and Aquatic Sciences, 39: 1208- 1210.

Chilton, D. E., Beamish, R. J., (1982). Age determination methods for fishes studies by the groundfish program at the Pacific Biologial Station, Canadian Special Publication of Fisheries and Aquatic Sciences, 60p.

Chugunova, N. I., (1963). Age and growth studies in fish, National Science Foundation, Washington, 132

Dulcic, J., Glamuzina, B., (2006). Length-weight relationships for selected fish species from three eastern Adriatic estuarine systems (Croatia), Journal of Applied Ichthyology, 22: 254-256.

Echeverria, T. W., (1987). Relationship of otolith length to total length in rockfishes from northern and central California, Fishery Bulletin, 85 (2): 383-387.

Eltink, A. T. G. W., Newton, A. W., Morgado, C., Santamaria, M. T. G., Modin, J., (2000). Guidelines and tools for age reading, http://www.efan.no/oldindex.php3?page=list &cat=17, (22.05.2007)

Esmaeili, H. R., Johal, M. S., (2005). Using hard parts to reconstruct of total length and total weight in silver carp, Hypophthalmichthysmolitrix, (Val., 1844), in Johal, M. S., ed., Proceeding of the national seminar “New Trends in Fishery development in India”, Penjab University, Chandigarh, 53-64, India.

Everson, I., Bendall, B., Murray, A., (1999). Otolith and body size relationships in the mackerel icefish (Champsocephalusgunnari), CCAMLR Science, 6: 117-123.

Froese, R., Binohlan, C., (2000). Empirical relationships to estimate asymptotic length, length at first maturity, and length at maximum yield per recruit in fish, with a simple method to evaluate length frequency data, Journal Fish Biology, 56: 758-773.

Gonçalves, J. M. S., Bentes, L., Lino, P G., Ribeiro, J., Canario, A. V. M., Erzini, K., (1997). Weight-length relationships for selected fish species of the small-scale demarsal fisheries of the south and southwest coast of Portugal, Fisheries Research, 30: 253-256.

Gümüş, A., (1998). Aynalısazan (Cyprinuscarpio L.)’ ın kemiksiyapılarındabirikimtakibimetoduileyaşdoğrulaması, DoktoraTezi, DanışmanPolat, N.,

OndokuzMayısGümüş, A., Polat, N., (1994). TatlısuKefali (Leuciscuscephalus L., 1758)’ninBeşKemiksiYapısındaYaşTayiniveUyumDeğerlendirmesi, XII. UlusalBiyolojiKongresi, 64-70,

Edirne. Gümüş, A., Polat, N., (1999). Yaştayinihesaplamalarındahatakaynakları, X. Ulusal Su ÜrünleriSempozyumu, 506-523,

Adana. Kimura, D. K., Lyons, J. J., (1991). Betweenreader bias and variability in the age determination process, Fishery Bulletin, 89: 53-60.

Koutrakis, E. T., Tsikliras, A. C., (2003). Lengthweigth relationship of fishes from three northern Aegean estuarine systems (Greece), Journal of Applied Ichthyology, 19: 258- 260.

Kurt, A., (2005). Karadeniz’deyaşayanbenekli kaya balığı, Neogobiusmelanostomus (Palas, 1814) (Gobiidae)’ta yaştayiniyöntemlerininvebüyümeparametrelerininbelirlenmesi, YüksekLisansTezi, DanışmanGümüş, A., OndokuzMayısÜniversitesi Fen BilimleriEnstitüsü, Samsun. Labropoulou, M., Papaconstantinou, C., (2000). Comparison of otolith growth and somatic growth in two macrourid fishes, Fisheries Research, 46: 177-188.

Lou, D. C., Mapstone, B. D., Russ, G. R., Begg, G. A., Davies, C. R., (2007). Using otolith weight-age relationships to predict age based metrics of coral reef fish populations across different temporal scales, Fisheries Research, 83: 216-227.

Metin, G., İlkyaz, A. T., (2008). Use of otolith length and weight in age determination of poor cod (TrisopterusminutusLinn., 1758), Turkish Journal of Zoology, 32: 1-5.

Morley, S., Belchier, M., (2002). Otolith and body size relationships in bigeye grenadier (Macrourusholotrachys) in CCAMLR subarea 48.3, CCAMLR Science, 9: 133-143.

Nuevo, M., Sheehan, R. J., Heidinger, R. C., (2004). Accuracy and precision of age determination techniques for Mississippi River bighead carp Hypophthalmichthysnobilis (Richardson 1845) using pectoralspines and scales, Archives fürHydrobiologie, 160(1): 45–56.

Özaydın, O., Taşkavak, E., (2006). Lengthweight relationships for 47 fish species from İzmir Bay (eastern Aegean Sea, Turkey), ActaAdriatica, 47(2): 211-216.

Pino, C. A., Cubillos, L. A., Araya, M., Sepulveda, A., (2004). Otolith weight as an estimator of age in the Patagonian grenadier, Macruronusmagellanicus, in central-south Chile, Fisheries Research, 66: 145-156.

Polat, N., Bostancı, D., Yılmaz, S., (2005). Differences between whole otolith and broken-burnt otolith ages of red mullet (MullusbarbatusponticusEssipov, 1927) sampled from Black Sea (Samsun, Turkey), Turkish Journal of Veterinary and Animal Science, 29: 429–433.

Polat, N., Gümüş, A., (1995). Age determination and evaluation precision using five bony structures of the Bround-Snout (ChondrostomaregiumHeckel, 1843), Turkish Journal of Zoology, 19: 331-335.

Polat, N., Pısıl, Y., Yılmaz, S., (2008). Karadeniz’deyaşayançaçabalığı (Sprattussprattus L., 1758)’ndakemiksiyapılarveuzunlukfrekansmetoduileyaştayini. Journal of FisheriesSciences.com, 2(2): 126-133.

Ricker, W. E. (1975). Computation and Interpretation of Biological Statistics of Fish Populations. Bulletin of the Fisheries Researh Board of Canada, 191:1-382.

Samsun, O., (1996). Sinop (Karadeniz) yöresindezargana (BelonebeloneeuxiniGünther, 1866) balığıpopulasyonunailişkin (1995- 1996) büyümekarakteristiklerideğişimininizlenmesi, E.Ü.SuÜrünleriDergisi, 12 (3- 4): 347-355.

Samsun, O., Özdamar, E., Erkoyuncu, İ., (1995). Sinop (Karadeniz) yöresindezargana (BelonebeloneeuxiniGünther, 1866) balığınınbazıbalıkçılıkbiyolojisiparametreleriileetverimininaraştırılması, DoğuAnadoluBölgesi II. Su ÜrünleriSempozyumu, 542- 554,

Erzurum. Samsun, O., Samsun, N., Bilgin, S., Kalaycı, F., (2003). Zargana (BelonebeloneeuxiniGünther, 1866)’nınYaş, Büyüme, ölümoranlarıilekondüsyonfaktörüve et verimi, XII. Ulusal Su ÜrünleriSempozyumu, 523- 531,

Elazığ.Samsun, O., Samsun, N., Bilgin, S., Kalaycı, F., (2006). Population biology and status of exploitation of introduced garfish Belonebeloneeuxini (Günther, 1866) in the Black Sea, Journal of Applied Ichthyology, 22: 353-356.

Sinovcic, G., Franicevic, M., Zorica, B., Cikes- Kes, V., (2004). Length-weight and lengthlength relationships for 10 pelagic fish species from the adriatic sea (Croatia), Journal of Applied Ichthyology, 20: 156- 158.

Sipe, A. M., Chittenden, M. E. Jr., (2002). A comparison of calcified structures for aging bluefish in the Chesapeake Bay region, Transactions of the American Fisheries Society, 131: 783-790.

Sparre, P., Venema, S. C. (1998). Introduction to tropical fish stock assessment, FAO Fisheries Technical Paper, Part 1 Manual, No: 306, 1, Rev. 2, Rome, 407p.

Şen, D., Aydın, R., Çatla, M., (2001). Relationships between fish length and otolith length in the population of Capoetacapoetaumbla (Heckel, 1843) inhabiting Hazar Lake, Elazığ, Turkey, Archives of Polish Fisheries, 9 (2): 267-272.

Uçkun, D., Akalin, S., Taşkavak, E., Toğulga, M., (2004). Some biological characteristics of the garfish (Belonebelone L., 1761) in İzmir Bay, Aegean Sea, Journal of Applied Ichthyology, 20: 413-416.

Uçkun, D., Taşkavak, E., Toğulga, M., (2006). A preliminary study on otolith-total length relationship of the common hake (Merlucciusmerluccius L., 1758) in İzmir Bay, Aegean Sea, Pakistan Journal of Biological Sciences, 9(9): 1720-1725.

Yılmaz, S., Polat, N., Yılmaz, M., (2007). AltınkayaBarajGölü (Samsun, Türkiye)’ ndekisudakbalığı (Sander lucioperca (Linnaeus, 1758))’nınyaştayiniiçin en güvenilirkemiksiyapınınbelirlenmesi, Journal of FisheriesSciences.com, 1(1): 34– 40.

Select your language of interest to view the total content in your interested language

Viewing options

Post your comment

Share This Article

Flyer image
journal indexing image
 

Post your comment

captcha   Reload  Can't read the image? click here to refresh