Reach Us +44-7482876202

Biometric properties of the sand smelt Atherina boyeri Risso, 1810 from the Izmir Bay (Aegean Sea)

Ertan Taşkavak, Şule Gürkan*, Bahar Bayhan

Ege Üniversitesi Su ürünleri Fakültesi Su ürünleri Temel Bilimler Bölümü, İzmir

*Corresponding Author:
Şule GÜRKAN
Ege Üniversitesi Su ürünleri Fakültesi Su ürünleri Temel Bilimler Bölümü
Balıkçılık A.B.D
İzmir -TÜRKİYE
Tel: (+90 232) 311 52 04
Fax: (+90 232) 388 36 85
E-mail: [email protected]
 
Visit for more related articles at Journal of FisheriesSciences.com

Abstract

In this study was investigated some biometric properties of the sand smelt, Atherina boyeri Risso, 1810, population in Izmir Bay (Aegean Sea). Minimum and maximum total lengths of 596 sample collected from Izmir Bay between December 2002 and October 2003 were deter-mined as 43 and 97 mm, respectively. The total length (TL)-weight (W) relationship was com-puted as W=0.000003*L3.196 (r2=0.932, n=596). The length frequency and thirteen morphomet-ric characters were examined for samples. As a result of regression analysis, individuals of sand smelt were shown positive allometric growth in the research area 3.196± [0.064

Keywords

Atherina boyeri, Sand smelt, biometric properties, Izmir Bay

Giriş

Farklı lagüner sahalarda dağılım gösteren At-herinid populasyonlarının morfolojik, morfomet-rik ve meristik karakterleri de değişiklilik gösterir (Trabelsi ve ark., 2004). Bu nedenle gümüş ba-lıkları birçok araştırmacı tarafından polimorfik balıklar olarak değerlendirilir (Focant ve ark., 1999). Balık gruplarının morfolojik karakterle-rinde türün populasyonları arasında çok fazla varyasyonlarının görülmesi, geniş dağılım özel-liklerine sahip olmalarına dayanır (Altun, 1999; Fransisco ve ark., 2006). Acı su ortamlarındaki fizikokimyasal parametrelerin değişkenliği lagü-ner sahanın derinliği ile ilişkili olduğundan her bir parametre söz konusu tür için de sınırlayıcı bir faktördür (Trabelsi ve ark., 2004). Bu sınırla-yıcı faktörlerin en önemlisi ise tuzluluktur. Bu nedenle gümüş balıkları (Atherina boyeri) tatlı sulardan daha tuzlu ve acı sulara kadar geniş tuzluluk ve sıcaklık değerlerine sahip sucul or-tamların en yaygın balık grupları arasında yer alır (Leonardos, 2001; Andreu-Soler ve ark., 2003).

Bugüne kadar yapılan türe özgü belli başlı ça-lışmalar; büyüme ve üreme biyolojisi (Allesio ve ark., 1990; Tarkan ve ark., 2006; Gaygusuz ve ark., 2006) ve morfometrik özellikleri şeklindedir (Creech, 1992a). Bununla birlikte morfometrik ve meristik karakterlerde ortam koşullarına bağlı olarak (tuzluluk değişimleri vs.) oluşan varyas-yonların populasyonların morfolojik yapıların-daki etkileri üzerine olan çalışmalar ise yeterli değildir (Altun, 1999).

Ülkemizde son yıllarda pelajik ve demersal balık türünün morfometrik özellikleri belirlen-meye çalışılmıştır (Turan ve Başusta, 2001; Tu-ran 2004; Gürkan ve Bayhan, 2009). Bu araştır-maların çoğunda araştırmacılar balık grupları ara-sındaki benzerlik ve farklılıkları belirlemek ama-cıyla morfometrik karakterlerden faydalanmıştır. Morfometrik çalışmalarda genetik olarak ortaya çıkmış yapıların morfo-ekolojik sonuçları ortaya konurken balık populasyonlarının farklı denizler-deki populasyonlarının morfolojik yapılandırma-ları da belirlenmektedir. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda da morfolojik çeşitliliğin derecesi, tür ya da populasyonlar düzeyinde değerlendiril-mektedir (Chan, 2001). Morfolojik yapı dışında, boy-ağırlık (LWR) ve boy-boy (LLR) ilişkileri de balık stokları ve populasyonlarının değerlendi-rilmesinde kullanılan esas parametrelerdir (Ric-ker, 1968). Tüm populasyonlar için standart öl-çümleri kullanmak populasyonların karşılaştırıl-masında daha gerçek sonuçları yansıtması açısın-dan önemlidir. Bu nedenle, çeşitli çevrelerde da-ğılım gösteren türlerin boy-boy ilişkilerinin bi-linmesiyle de balık türlerinin kondisyonu, üre-mesi ve yaşam evreleri hakkında birçok bilgiye ulaşılabilinmektedir. Bununla birlikte hem yerel hem de bölgesel tür ve populasyonların morfolo-jik karşılaştırılmasına da olanak sağlanmaktadır.

Ülkemiz sularında bolca yakalanmakla bir-likte ekonomik açıdan önemli olmayan A.boyeri türünün populasyon çalışmaları sınırlıdır. Biyo-lojik özelliklerine yönelik çalışmalara ilaveten biyometrik özelliklerin de belirlenmesi Kırmızı liste (Red List) (IUCN 2010)’de asgari endişe edilen türler kategorisinde (LC=Least Concern) yer alan bu balıklar için de gereklidir. Bu nedenle araştırmada türün Ege Denizi populasyonunun morfometrik özellikleri ile bazı biyolojik özel-liklerini bir arada verilmesi hedeflenmiştir.

Materyal ve Metot

Örneklerin elde edilmesi

A.boyeri’e ait 596 adet örnek, İzmir Kör-fezi’nden Aralık 2002–Ekim 2003 yılları arasında aylık örneklemeden elde edilmiştir. Yakalamada kullanılan tül ığrıp donanımın olası etkisi göz ardı edilerek 15 dk. süre ile sadece kumlu milli ve seyrek alg topluluğu (Cymadocea sp. ve Ulva sp.) içeren habitatla, milli kumlu ve yoğun Cy-madocea topluluğu içeren habitatın sığ sularında ığrıp çekilmiştir. Toplanan balıklar alkol ya da buzda saklanarak laboratuara getirilmiştir. Boy ölçümlerinde (TB= Tam boy, mm) balık ölçüm tahtası, ağırlıkları için (W,g) 0.01 g hassasiyetteki terazi; morfometrik ölçümlerinde dijital kumpas (0.001 mm) kullanılmıştır. Eşeyler bu çalışmada dikkate alınmamıştır.

Morfometrik ölçümler

Yakalanan 596 birey içerisinden morfometrik karakterler için rastgele seçilen örneklerden mor-fometrik ölçümler alınmıştır (Şekil 1). Bunlar sı-rasıyla; 1: Burun ucu-göz arası mesafe 2: Göz çapı, 3: Solungaç kapağı uzunluğu, 4: Gözler arası mesafe, 5: Baş boyu, 6: I. Dorsal yüzgeç-burun ucu arası uzaklık, 7: Anal yüzgeç-burun ucu arası uzaklık, 8: II. dorsal yüzgeç-burun ucu arası uzaklık, 9: Standart boy, 10: I. dorsal yüz-geç boyu, 11: I.ve II. dorsal yüzgeçler arası me-safe, 12:Vücut yüksekliği, 13: Kaudal pedinkül yüksekliğidir. Meristik karakterler ise bu çalış-mada değerlendirilmemiştir.

fisheriessciences-morphometric

Figure 1: The morphometric characters in the A.boyeri

İstatistiksel analiz

Örneklerdeki boy-ağırlık ilişkisi W=aLb üssel eşitliğinden faydalanılarak belirlenmiştir (Ricker, 1979). b değerinin güven aralığının belirlenme-sinde ve morfometrik karakterlere ait değerlerin istatistiksel açıdan karşılaştırılmasında, regresyon analiz yöntemlerinden faydalanılmıştır.

Bulgular ve Tartışma

İzmir Körfezi’nden yakalanan A. boyeri bi-reylerine ait boy-frekans dağılımı Şekil 2’de ve-rilmiştir. Buna göre, tam boy değerleri 43-97 mm (ort. 64.62 ±9.48), ağırlık değerleri 0.45-5.29 g (ort. 1.90 ±0.87) olarak hesaplanmıştır.

.Tam boy-ağırlık ilişkisi ise W=0,000003*L3.196 r2=0,93 olarak hesaplanmıştır (Şekil 3).

Regresyon analizi sonucunda, tam boy ile standart boy arasında oldukça kuvvetli bir ilişki olduğu saptanmıştır. TB=1,1041*SB+0,3661 (r2=0,93). Tam boy-ağırlık ilişkisinde, hesaplanan b değerinin regresyon analizi sonunda türün po-zitif allometrik büyüme gösterdiği belirlenmiştir 3,196± [0,064 %95 C.I.].

Örneklere ait morfometrik karakterlerin mi-nimum, maksimum, ortalama değerleri ve tam boya karşı gelen % değerleri de Tablo 1’de ver-ilmiştir.

fisheriessciences-Diagram

Figure 2: Diagram of total length – frequency, A. boyeri

fisheriessciences-length-weigth

Figure 3: Total length-weigth relationships in A.boyeri

Regresyon analizi sonucunda, tam boy ile standart boy arasında oldukça kuvvetli bir ilişki olduğu saptanmıştır. TB=1.1041*SB+0.3661 (r2=0.93). Tam boy-ağırlık ilişkisinde, hesaplanan b değerinin regresyon analizi sonunda türün po-zitif allometrik büyüme gösterdiği belirlenmiştir 3.196 ±0.064 [%95 C.I.].

Örneklere ait morfometrik karakterlerin mi-nimum, maksimum, ortalama değerleri ve tamboya karşı gelen % değerleri de Tablo 1’de ver-ilmiştir.

Regresyon analizleri sonunda ise morfometrik karakterler arasında istatistiksel açıdan fark bu-lunmuştur (p<0.05). Türün dikkate alınan mor-fometrik karakterleri ile tam boy dönüşüm for-mülleri ve bunlara ait regresyon ilişkisi (r2) Tablo 2’de verilmiştir
fisheriessciences-morphometric

Table 1: The morphometric characters in individuals of A. boyeri

fisheriessciences-relationships

Table 2: Regression relationships and transformation formulas in morhometric chracters, A. boyeri

Buna göre, doğrusal regresyon değerleri ara-sında tam boyla en yakın ilişkili olan morfomet-rik karakterler; II. dorsal yüzgeç-burun ucu arası mesafe (r2=0.94), Anal yüzgeç-burun ucu arası uzaklık (r2=0.91) ve vücut yüksekliği (r2=0.85) iken, en zayıf ilişkili olan morfometrik karakter-ler; gözler arası mesafe (r2=0.53) ve I. ve II. dor-sal yüzgeçler arası mesafe (r2= 0.51) ile I. dorsal yüzgeç boyu (r2=0.50) olarak bulunmuştur.

Sığ kıyı bölgesinin kumluk balık faunası ba-lıklarından olan A.boyeri’nin 2000’li yıllardan itibaren farklı en büyük boy değerleri bulunmuş-tur. Yakalanan en büyük boylu balıklar sırasıyla 10,3 cm (Leonardos ve Sinis, 2000), 11,4 cm (Lamprakis ve ark., 2003), 11,1(Tarkan ve ark., 2006), 11,5 cm (Koutrakis ve Tsikliras, 2003), 15,7 cm (Dulcic ve Glamuzina, 2006), 9,8 cm (Gaysgusuz ve ark., 2006) verilmiş olup, araştır-mamızda rastlanan 9,7 cm olan en büyük boy de-ğerinin Gaysgusuz ve ark., (2006)’nın araştırma sonucuyla uyumlu olduğu görülmektedir.

Allometrik büyüme için b değerleri bölgelere göre değişiklilik göstermektedir. Buna göre, Ege kıyılarında b değerleri 3,15 (Tarkan ve ark., 2006), 3,19 (Lamprakis ve ark., 2003), 3,02 (Le-onardos ve Sinis, 2000), 3,31(Koutrakis ve Tsi-kliras, 2003) olarak belirlenmiştir. Araştırma-mızda elde edilen b değeri 3,19 olup, Ege ve Marmara denizlerinde yapılan çalışmalarla uyumludur. Bu durum, türün Ege kıyılarında po-zitif allometrik büyüme gösterdiğini açıklamak-tadır. Araştırmalar arasında farklı b değerlerinin bulunması başlıca mevsim, habitat, beslenme, eşey, örnek sayısına bağlı olarak değişmektedir (Tesch, 1971).

Morfometrik değerlendirmeler ele alındığında A.boyeri için verilen baş boyu- tam boy ve baş boyu-göz çapı ölçümlerine ait sonuçlar önceki çalışmalarla karşılaştırılmıştır. Buna göre, bu ça-lışmada elde edilen baş boyu-tam boy (4,8) ile göz çapı-baş boyu (2,8) ortalama değerleri lite-ratür bulgularına göre büyüktür (Whitehead ve ark., 1986; Altun, 1999). Bu da, morfometrik ka-rakterlerin sadece populasyonlara göre değil, bölgesel de değişebileceğini (Chan, 2001) gös-termesi bakımından dikkat çekicidir. Ayrıca tü-rün bölgesel düzeydeki populasyonlarında (acı su, deniz ve tatlı su) morfometrik çeşitlilik dı-şında meristik karakterlerinde de değişimleri söz konusudur (Fransisco ve ark., 2006). Esasen su sıcaklığı değişimlerine toleransı büyük ve dağı-lım alanı da geniş olan A. boyeri’nin, batı Akde-niz formlarının Atlantik formlarına göre morfo-metrik çeşitlilik göstermesi söz konusudur (Fran-sisco ve ark., 2006).

Sonuç

Balık populasyonları arasındaki değişimleri belirlemede morfometrik özellikler kullanılan önemli belirleyicidirler. Morfometrik çalışma-larda genetik olarak ortaya çıkan özelliklerin morfo-ekolojik sonuçları ortaya konulurken, ba-lık grubunun farklı denizlerdeki populasyonla-rıyla arasındaki morfolojik benzerlik ya da fark-lılıkların derecesi de belirlenebilmektedir (Chan, 2001). Bu çalışma ile, A. boyeri’nin Ege kıyıla-rından yakalanan deniz populasyonun morfomet-rik karakterleri incelenmiştir. Elde edilen bu de-ğerlerin, populasyon düzeyinde olduğu ve türün Akdeniz havzası için verilen sınırları arasında kaldığı anlaşılmaktadır.

Teşekkür

Bu çalışma da kullanılan balık örnekleri 2001-SÜF–003 Nolu Bilimsel Araştırma Fon Projesi kapsamında elde edilen örneklemelerden elde edilmiş olup, projede emeği geçenlere teşekkür ederiz.

Kaynaklar

Allesio, G.N., Baldaccini, E., Bernori, E., Duchi, A., (1990). Ricerche biologiche sul latterino, Atherina boyeri Risso, nell’area viareggina. Rivista di Idrobiologia 21: 19-34

Altun, Ö., (1999). Gümüş balığı (Atherina boyeri Risso 1810) populasyonlarında gözlenen morfolojik varyasyonlar, Doğa Dergisi Tur-kish Journal of Zoology, 23: 911-918.

Andreu-Soler, F., Oliva-Paterna, J., Fernandez-Delgado, C., Torralva, M., (2003). Age and growth of the sand smelt, Atherina boyeri (Risso 1810), in the Mar Menor coastal la-goon (SE Iberian Peninsula), Journal of Applied Ichthyology, 19: 202-208. doi:10.1046/j.1439-0426.2003.00477.x

Chan, M.D., (2001). Fish ecomorphology: pre-dicting habitat preference of steram fishes from their body shape, Doctor of Philosophy Thesis, Virginia Polyrechnic Instıtue and State University, pp, 252.

Creech, S., (1992a). A multivariate morphometric investigation of population of Atherina bo-yeri Risso, 1810 and A.presbyter Cuvier, 1829 (Teleostei: Atherinidae) morphometric evidence in support of the two species, 41(3): 277-286.

Dulcic, J., Glamuzina, B., (2006). Length-weight relationships for selected fish species from three eastern Adriatic estuarine systems (Croatia), Journal of Applied Ichthyology, 22: 254-256. doi:10.1111/j.1439-0426.2006.00633.x

Focant, B., Rosecchi, E., Crivelli, A.J., (1999). Attempt at biochemical characterization of sand smelt Atherina boyeri Risso, 1810 (Pis-ces, Atherinidae) populations from the Ca-margue (Rhone delta, France), Comparative biochemistry and Physiology Part B, 122: 261-267.

Fransisco, S.M., Cabral, H., Vieira, M.N., Al-mada, V.C., (2006). Contrasts in genetic stu-ructure and historical demograpy of marineand riverine populations of Atherina at si-milar georaphical scales, Estuarine, Coastal and Shelf Science, 69: 655-661. doi:10.1016/j.ecss.2006.05.017

Gürkan, Ş., Bayhan, B., (2009). İzmir Körfezi (Ege Denizi)’ndeki Kancaağız Pisi Balığı Citharus linguatula (Linnaeus, 1758)’nın Bazı Morfometrik Özellikleri. TUBAV Bilim Dergisi (Türkiye Bilimler Akademisi Vakfı), 2(4): 394-398.

Trabelsi, M., Maamouri, F., Quignard, J.P., Bo-ussaïd, M., Faure, E., (2004). Morphometric or morpho-anatomal and genetic investigati-ons highligth allopatric speciation in estern lagoons within the Atherina lagunae species (Teleostei, Atherinidae), Estuarine, Coastal and Shelf Science, 61: 713-723. doi:10.1016/j.ecss.2004.07.011

Gaygusuz, Ö., Gürsoy, Ç., Özulug, M., Tarkan, A.S., Acıpınar, H., Bilge, G., Filiz, H., (2006). Conversions of Total Fork and Stan-dard Length Measurements Based on 42 Marine and Freshwater Fish Species. Tur-kish Journal of Fisheries and Aquatic Scien-ces, 6: 79-84.

Koutrakis, E.T., Tsikliras, A.C., (2003). Length-weight relationships of fishes from three northern Aegean estuarine systems (Greece), Journal of Applied Ichthyology, 19: 258-260. doi:10.1046/j.1439-0426.2003.00456.x

Lamprakis, M.K., Kallianiotis, A.A., Moutopou-los, D.K., Stergiou, K.I., (2003). Weight–length relationships of fishes discarded by trawlers in the north Aegean Sea, Acta Ichthyologica Piscatoria, 33(2): 145-151.

Leonardos, I.D., Sinis, A., (2000). Age, growth and mortality of Atherina boyeri Risso, 1810 (Pisces: Atherinidae) in the mesolongi and Etolikon lagoons (W. Greece), Fisheries Re-search, 45: 81-91. doi:10.1016/S0165-7836(99)00097-1

Leonardos, D., (2001). Ecology and exp-loitation pattern of a landlocked population of sand smelt, Atherina boyeri (Risso 1810), in Trichonis Lake (western Greece), Journal of Applied Ichthyology, 17: 262-266. doi:10.1046/j.1439-0426.2001.00296.x

Tarkan, A.S., Gaygusuz, O., Acıpınar, H., Gur-soy, C.¸ Ozulug, M., (2006). Length–weight relationship of fishes from the Marmara re-gion (NW-Turkey), Journal of Applied Ichthyology, 22: 271-273. doi:10.1111/j.1439-0426.2006.00711.x

Ricker, W.E., (1968). Methods for Assessment of Fish Production in Freshwaters. Blackwell Scientific Publications, Oxford.

Ricker, W.E., (1979). Growth Rates and Models in Fish Physiology. (Hoar WS, Randall D J, and Brett J, eds.),Vol VIII, Bioenergitics and Growth, Academic Press, pp.677–743.

Tesch, F.W., (1971). Age and growth. In: Met-hods for assessment of fish production in fresh water. W.E. Ricker (Ed.) Blackwell Scientific Publications. Oxford. UK., pp 98–103.

Turan, C., Basusta, N., (2001). Comparison of Morphometric Characters of Twaite Shad (Alosa fallax nilotica, Geoffroy Saint-Hi-laire, 1808) Among Three Areas in Turkish Seas. Bulletin Français de la Peche et de la Pisciculture (Knowledge and Management of Aquatic Ecosystems) : 362/363: pp.1027-1035. doi:10.1051/kmae:2001034

Turan, C., (2004). Stock Identification of Medi-terranean Horse Mackerel (Trachurus me-diterraneus) using Morphometric and Me-ristic Characters, ICES Journal of Marine Science, 61: 774–781. doi:10.1016/j.icesjms.2004.05.001

Whitehead, P.J.P., M.L., Bauchot, J.C., Hureau, J., Nielsen, Tortonese, E., (1986). Fishes of the North-eastern Atlantic and the Mediter-ranean Vol:III Unesco, U.K.

Select your language of interest to view the total content in your interested language

Viewing options

Post your comment

Share This Article

Flyer image
journal indexing image
 

Post your comment

captcha   Reload  Can't read the image? click here to refresh