Reach Us +44-1477412632
All submissions of the EM system will be redirected to Online Manuscript Submission System. Authors are requested to submit articles directly to Online Manuscript Submission System of respective journal.

Epipelic algae and seasonal v ariation of G ıcı l ake (Samsun -Bafra)

Elif Neyran Soylu1*, Faruk Maraşlıoğlu2 and Arif Gönülol2

1Giresun Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Biyoloji Bölümü, Giresun

2Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Biyoloji Bölümü, Samsun

*Corresponding Author:
Elif Neyran SOYLU
Giresun Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi
Biyoloji Bölümü, Giresun -TÜRKİYE
Tel: (+90 454) 216 12 55
Fax: (+90 454) 216 45 18
E-mail: [email protected]
 
Visit for more related articles at Journal of FisheriesSciences.com

Abstract

The seasonal variation of the epipelic algae of Gıcı Lake and the factors affecting the variation were studied between February 2000-January 2001. A total of 58 taxa belonging to Bacillariophyta, Chlorophyta, Cyanophyta and Euglenophyta were identified. Bacillariophyta members were dominant during the study period. In this divisio, Navicula gregaria, Navicula rhyncocephala, Nitzschia palea, Amphora ovalis and Cymbella affinis were found to be significantly increased. The variations in the epipelic algae community structure were investigated by application of Shannon-Weaver diversity, cluster analysis, NMDS (Non-metric Multidimensial Scaling) and by the way the community structure was summarized.

Keywords

Epipelic algae, Seasonal variation, Gıcı lake, NMDS

Giriş

Algler hem deniz hem tatlı sularda organik materyallerin temel yapıcıları oldukları için, su-cul ekosistemin primer üreticileridir. Birçok alg türü su kirliliğinin kontrolü ve kirlilik düzeyinin araştırılması bakımından önem taşımaktadır. Bu nedenle çok önemli bir iç su potansiyeline sahip olan ülkemizde alglerin tespitine yönelik çalış-malar her geçen gün artarak devam etmektedir.

Gıcı Gölü Kızılırmak Deltasında yer alan, Tatlı Gölü ile bağlantısı olan bir göldür. Kızılır-mak Deltasında fitoplanktonla ilgili ilk araştırma Gönülol ve Çomak, 1992a-b, 1993 a-b tarafından yapılmıştır. Deltada yer alan Gıcı Gölü ile ilgili ilk araştırma ise Şubat 2000 ve Nisan 2001 ta-rihleri arasında yapılmıştır. Bu araştırmada Gıcı Gölünün fitoplanktonu çalışılmıştır (Soylu ve Gönülol, 2006). Epipelik algler özellikle sığ göl-lerin alg florasının çoğunluğunu oluşturmakta ve göllerin verimliliğine büyük ölçüde katkıda bu-lunmaktadır. Bu araştırmada, Gıcı Gölü epipelik alg kompozisyonu ve mevsimsel değişiminin in-celenmesi amaçlanmıştır.

Kümeleme analizi (Cluster analizi), günü-müzde artık yaygın olarak kullanılan ve benzerlik seviyelerine göre yapılan bir gruplandırma meto-dudur (Pielou, 1994). Çok Boyutlu Ölçekleme Analizi (NMDS) ise, planktonik grupların karşı-laştırmalı çok değişkenli analizi olup planktonik kommunitenin yapısının kolay anlaşılmasını sağlar ve ortaya çıkan mevsimsel modeli gösterir (Manning, 2003).

Materyal ve Metot

Bafra Balık Gölleri, Kızılırmak’ın doğusunda kuzeyden itibaren Liman Gölü, Cernek Gölü, Gıcı Gölü, Tatlı Göl, Balık Gölü ve Uzun Göl’den ibaret kıyı kordonları ile denizden ay-rılmış lagünlerdir. Bu göller Samsun iline bağlı Bafra ilçesinin doğusunda ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır (Şekil 1). Gıcı gölüne bağlı çok sa-yıda drenaj kanalı vardır. Bu bölgedeki tüm göl-ler sığ ve seviyeleri yaklaşık deniz seviyesinde-dir. Ancak kurak peryottan sonra su seviyesi deniz suyu seviyesinin altına düşer (Dijksen ve Kasparek, 1985).

fisheriessciences-map-Lake

Sekil 1. Gıcı Gölü Haritası

Figure 1. The map of Gıcı Lake

Çalışma alanı Karadeniz iklim rejiminin etkisi altındadır. Yağış miktarı Şubat (102.4 mm) ve Aralık aylarında artar (68.0 mm).

Araştırma alanının epipelik alglerini belirle-mek amacıyla gölden bir örnek alma istasyonu belirlenmiştir. Bu istasyondan aylık peryotlarla Round (1953) metoduna uygun olarak çamur ör-nekleri alınmıştır. Hazırlanan geçici preparatlarda alglerin sayımları yapılmış ve algler teşhis edil-miştir. Diyatomelerin teşhisi ise devamlı preparat haline getirildikten sonra yapılmıştır.

Sıcaklık, pH, elektriksel iletkenlik ve çözün-müş oksijen Consort marka cihaz kullanılarak ölçülmüştür. Diğer su analizleri DSI tarafından yapılmıştır (Anonim, 2001).

Sıcaklık, pH, elektriksel iletkenlik ve çözün-müş oksijen Consort marka cihaz kullanılarak ölçülmüştür. Diğer su analizleri DSI tarafından yapılmıştır (Anonim, 2001).

Bulgular ve Tartışma

Gıcı Gölü epipelik alglerinin mevsimsel deği-şimi ve bu değişime etki eden faktörler Şubat 2000-Ocak 2001 tarihleri arasında incelenmiştir. Araştırma alanında Bacillariophyta (37), Chlorophyta (2), Cyanoprokaryota (11) ve Euglenophyta (8) divizyolarına ait toplam 58 takson tespit edilmiştir. Tespit edilen taksonlar Tablo 1’de verilmiştir.

fisheriessciences-Epipelic-algae

Tablo 1. Gıcı Gölü epipelik algleri

Table 1. Epipelic algae of Gıcı Lake

Gıcı Gölü’nde araştırma süresince en düşük su sıcaklık değeri Şubat ayında 4°C olarak ölçül-müştür. En yüksek sıcaklık değeri ise Ağustos ayında 25°C olarak ölçülmüştür. Araştırma süre-since elektriksel iletkenlik değeri 1060 μS/cm ile 1349 μS/cm arasında değişim göstermiştir. Göl yüzey suyunun pH değerleri 8.0 ile 8.6 arasında bulunmuştur. Su analizi sonuçları minimum, maksimum ve ortalama olarak Tablo 2’ de veril-miştir.

fisheriessciences-Some-physical

Tablo 2. Gıcı Gölünün bazı fiziksel ve kimyasal özellikleri

Table 2. Some physical and chemical characteristics of Gıcı Lake

Gıcı Gölü’nde tespit edilen taksaonların bü-yük bir çoğunluğunu Bacillariophyta divizyosu oluşturmaktadır. Anacak Cyanoprokaryota divizyosu Ağustos ayında toplam organizmanın % 47’sini oluşturarak Bacillariophyta divizyosuna yakın bir değer almış ve maksimum yoğunluğa ulaşmıştır (Şekil 2).

fisheriessciences-Seasonal-variations

Şekil 2. Gıcı Gölü’nde tespit edilen divizyoların mevsimsel değişimi.

Figure 2. Seasonal variations of the divisions in Gıcı Lake

Toplam organizmanın mevsimsel değişimi in-celendiğinde Şubat ayında 45581 org/cm2 ile maksimum organizma miktarı kaydedilirken en düşük organizma sayısı 1032 org/cm2 ile Ağustos ayında kaydedilmiştir (Şekil 3).

fisheriessciences-organism-numbers

Şekil 3. Gıcı Gölü’nde tespit edilen toplam organizmanın mevsimsel değişimi.

Figure 3. Seasonal variation of total organism numbers in Gıcı Lake

Gıcı Gölü epipelik algleri arasında hem çeşit-lilik hem de birey sayıları bakımından diyatome-ler önemli bir yer tutmuştur. Özellikle Navicula gregaria, Navicula rhyncocephala, Nitzschia palea, Amphora ovalis ve Cymbella affinis birey sayıları bakımından daha zengin olmuşlardır.

Gıcı Gölü epipelik algleri benzerlik seviyele-rine göre gruplandırıldığında en düşük benzerlik seviyesinde iki grup ayırtedilmektedir. I. Grup sonbahar, kış ve ilkbahar örneklerini içerirken, II. Grup ilkbahar ve yaz örneklerini içermektedir (Şekil 4).

fisheriessciences-epipelic-algae

Şekil 4. Gıcı Gölü epipelik alglerinin Bray-curtis benzerlik indeksi kullanılarak Kümeleme Analizi ile gruplandırılması.

Figure 4. Clustering epipelic algae of Gıcı Lake by Cluster Analysis using Bray-curtis similarity index

NMDS (Çok Boyutlu Ölçekleme Analizi) tekniği, Kümeleme Analizi ile belirlenen farklı grupların kronolojik ordinasyonunu açığa çıkaran bir tekniktir. NMDS gruplaşmasında Haziran, Temmuz ve Ağustos ayları diğerlerinden ayırt edilmektedir. Kış ve sonbahar aylarındaki farklı-lık ise daha azdır (Şekil 5).

fisheriessciences-Non-metric

Şekil 5. Gıcı Gölü epipelik alglerinin Çok Boyutlu Ölçekleme Analizi ile gruplandırılması.

Figure 5. Clustering epipelic algae of Gıcı Lake by Non-metric multidimensial scaling

Shannon tür çeşitliliği ve düzenlilik indeksi (evenness) benzer bir değişim göstermiştir. En düşük düzenlilik indeks değeri Eylül ayında kay-dedilmiştir. Düzelilik indeks değerinin bu ayda 0’a yaklaşması tek bir türün dominantlığını ifade etmektedir. Nitzschia palea toplam organizmanın % 78’ini oluşturarak Eylül ayında dominant ol-muştur (Şekil 6).

fisheriessciences-Species-richness

Şekil 6. Gıcı Gölü tür zenginliği, Shannon çeşitliliği ve düzenliliği.

Figure 6. Species richness, Shannon Diversity and Evenness of Gıcı Lake

Gıcı Gölü epipelik algleri Şubat 2000-Ocak 2001 tarihleri arasında incelenmiştir. Genel ola-rak Bacillariophyta üyeleri hakim olmuştur. Epipelik alg florasının toplam organizma sayı-sında mevsimsel olarak gözlenen azalıp çoğal-maları, çevre faktörlerinden su sıcaklığı, kimya-sal parametreler ve ışık şiddetinin değişimine bağlı olmuştur. Toplam organizmanın mevsimsel değişimi incelendiğinde Şubat ayında 45581 org/cm2 ile maksimum organizma miktarı kayde-dilirken en düşük organizma sayısı 1032 org/cm2 ile Ağustos ayında kaydedilmiştir. En düşük top-lam oraganizmanın Ağustos ayında elde edilişi-nin su sıcaklığının artışına bağlı olduğu düşü-nülmektedir. Şubat ayında toplam organizmanın % 90’ını Bacillariophyta divizyosu oluşturmuştur. Aynı ayda Nitzschia palea toplam organiz-manın % 42’sini oluştururken, Navicula cincta % 11’ini, Amphora ovalis ise % 8’ini oluşturmuştur. Toplam organizmanın en düşük olduğu Ağustos ayında ise toplam organizmanın % 49’unu Bacillariophyta divizyosu, % 47’sini ise Cyanoprokaryota divizyosu temsil etmiştir. Cyanoprokayota divizyosundan Anabaena sp. toplam organizmanın % 61’ini oluşturarak aynı ayda dominant tür olarak kaydedilmiştir. Diya-tomelerin çoğunluğunun ilkbaharda, mavi yeşil alglerin yazın daha çok bulunuşları sıvcaklığın kesin bir faktör olduğunu göstermektedir (Hutchinson, 1967). Organizmaların mevsimsel değişimi incelendiğinde Euglenophyta divizyosunun Ocak ayında önemli artış kaydettiği bu divizyodan özellikle Euglena minuta’nın top-lam organizmanın % 14’ünü oluşturarak önemli olduğu tespit edilmiştir. Gıcı Gölü’nde tespit edilen algler kıyı bölgesinin incelendiği çalışma-larda tespit edilen alglerle tür çeşitliliği bakımın-dan benzerlik göstermektedir (Gönülol 1985, Altuner ve Aykulu 1987, Obalı ve Atıcı 1997, Elmacı ve Obalı 1998, Dalkıran 2000).

Yurdumuzun diğer bölgelerindeki göl, gölet ve baraj göllerinin bentik alglerinin belirlendiği çalışmalarda planktonik formlar olarak bilinen Centrales üyeleri sedimanlar üzerinde tespit edilmişlerdir (Şahin, 2000; Gönülol, 1987; Çetin ve ark., 2003). Gıcı Gölü’nde de sentrik diyato-melerden Cyclotella ocellata’ya rastlanmıştır. Bu tür Temmuz ayında toplam organizmanın % 43’ünü oluşturarak önemli olmuştur.

Sonuç

Gıcı Gölü suyunun hafif alkali özellikte ol-ması tüm algler için sınırlayıcı bir özelliktir. Do-ğal göllerin sülfat değerlerinin 3-30 mg/L ara-sında olduğu bilinmektedir (Nispet ve Verneaux, 1970). Gıcı Gölü’nün sülfat değerleri 66.7-99.8 mg/L arasında değişiklik göstermesi ortamın inorganik kirliliğe maruz kaldığını göstermekte-dir. Gıcı Gölü’nde shannon çeşitlilik indeksi, 1.084ile 0.461 bits.mm-3 arasında değişmiştir. Yüksek çeşitlilik indeks değerleri yoğun, iyi den-gelenmiş kommuniteleri gösterirken, düşük de-ğerler stres ve olumsuz etki olduğunu göster-mektedir. Gıcı Gölü’nde tespit edilen düşük çe-şitlik indeks değerleri olumsuz etkinin ve stresin olduğunu göstermektedir. Gıcı Gölü için en önemli stres kaynakları organik zenginleşme (arıtılmamış atıkların boşaltılması), nutrientler, pestisitler, herbisitler, sediment yükü ve kanali-zasyondan kaynaklanan fiziksel değişimlerdir.

References

Altuner, Z. Aykulu, G., (1987). TortumGölüepipelikalg florasıüzerindebiraraştırma, Atatürk Üniversitesi Fen BilimleriDergisi, 1(1): 120-138.

Anagnostidis, K., Komárek, J., (1988). Modern approach to the classification system of Cyanophytes. 3 – Oscillatoriales, ArchivFürHydrobiologie, Suppl. 80, Algological Studies, 80: 327- 472.

Anonim, (2001). DSİ VII. BölgeMüdürlüğü, İş-letmeveBakımŞubeMüdürlüpüRaporu, Samsun.

Çetin, A. K., Şen, B., Yıldırım, V., Alp, T., (2003). OrduzuBarajGölü (Malatya, Tür-kiye) BentikDiyatomeFlorası, FıratÜniver-sitesi Fen veMühendislikBilimleriDergisi, 15(1): 1-7.

Dalkıran, N., (2000). Uluabat (Bursa )Gölü’nünepipelik, epifitikveepilitikalglerininmev-simseldeğişimi. YüksekLisansTezi, Ulu-dağÜniversitesi Fen BilimleriEnstitüsü, Bursa.

Elmacı, A., Obalı, O., (1998). AkşehirGölükıyıbölgesialgflorası, Turkish Journal of Biol-ogy, 22: 81-98.

Gönülol, A., (1985). Çubuk-I BarajGölüalgleriüzerindearaştırmalar. II. Kıyıbölgesialgle-rininkompozisyonuvemevsimseldeğişimi, DoğaBilimDergisi, A2, 9(2): 253-268.

Gönülol, A., (1987). Studies on the Benthic Algae of Bayındır Dam Lake, Doğa Turkish Journal of Botany, 11(1): 38-55.

Gönülol, A., Çomak, Ö., (1992a). BafraBalıkGölleri (BalıkGölü, UzunGöl) FitoplanktonuÜzerindeFloristikAraştır-malar I- Cyanophyta, Doğa Turkish Journal of Botany, 16: 223-245.

Gönülol, A., Çomak, Ö., (1992b). BafraBalıkGölleri (BalıkGölü, UzunGöl) FitoplanktonuÜzerindeFloristikAraştır-malar IV- Bacillorophyta, Dinophyta, Xanhtophyta, OndokuzMayısÜniversitesi Fen Dergisi, 4(1): 1-19.

Gönülol, A., Çomak, Ö., (1993a). BafraBalıkGölleri (BalıkGölü, UzunGöl) FitoplanktonuÜzerindeFloristikAraştır-malar II. Euglenophyta, Doğa Turkish Jour-nal of Botany, 17: 163-169.

Gönülol, A., Çomak, Ö., (1993b). BafraBalıkGölleri (BalıkGölü, UzunGöl) FitoplanktonuÜzerindeFloristikAraştır-malar III. Chlorophyta, Doğa Turkish Jour-nal of Botany, 17: 227-236.

Hutchinson, G.E., (1967). A Treatise on Limnology, Vol:II. Introdoction to Lake Biology and the Limnoplankton, John Wiley and Sons. Inc., Newyork, London, Sydney, 115 p.

John, D. M., Whitton, B.A., Brook, A.J., (2003). The Freshwater Algal Flora of the British Isles: An identification guide to freshwater and terrestrial algae, 700 PP. The Natural History Museum and The British Phycological Society, Cambridge University press, Cambridge.

Komárek, J., Anagnostidis, K., (1986). Modern approach to the classification system of Cyanophytes 2- Chroococcales, ArchivfürHydrobiologie Suppl. 73 Algological Studies, 434: 157-226.

Komárek, J., Anagnostidis, K. (1989). Modern approach to the classification system of Cyanophytes. 4. Nostocales, ArchivfürHydrobiologie, Suppl. 82, Algological Studies, 56: 247-345.

Komárek, J., Anagnostidis, K., (1999). Cyanoprokaryota, Chroococcales, Süßwasserflora von Mitteleuropa. Stuttgart, New York, Gustav Fisher Verlag, 19/1, 54pp.

Krammer, K., Lange-Bertalot, H., (1991a). Ba-cillariophyceae, 3. Teil. Centrales, Fragilla-riaceae, Eunoticeae. In: Süßwasserflora von Mitteleuropa. Stuttgart: Gustav Fischer-Verlag.

Krammer, K. Lange-Bertalot, H., (1991b). Bacillariophyceae, 4. Teil. Achnanthaceae. In: Süßwasserflora von Mitteleuropa. Stutt-gart: Gustav Fischer-Verlag.

Krammer, K. Lange-Bertalot, H., (1999a). Bacillariophyceae, 1. Teil. Naviculaceae. In: Süßwasserflora von Mitteleuropa. Hiedelberg-Berlin: Spectrum AcademischerVerlag.

Krammer, K. Lange-Bertalot, H., (1999b). Ba-cillariophyceae, 2. Teil. Bacillariaceae, Ep-ithemiaceae, Surirellaceae. In: Süßwasser-flora von Mitteleuropa. Hiedelberg-Berlin: Spectrum AcademicherVerlag.

Manning, (2003). Temporal and spatial variation in copepod community structure in the wes-tern Maine coastal region. M. S. Thesis in Zoology. University of New Hempshire.

Nispet, M., Verneaux, J., (1970). Discussion et preposition de classes entantique bases interpretation de analyses chimiques. De Limnologia, 6(2): 161-190.

Obalı, O., Atıcı, T., (1997). SusuzGöleti (An-kara) Diyatomeleri. In: Salman S (ed), III. UlusalEkolojiveÇevreKongresi, 3-5 Eylül 1997, Kırşehir, 16-20.

Pielou, E.C., (1994). The Interpretation of Ecological Data, Wiley, New York.

Shannon C.E., Weaver, W., (1949). The Mathemetical Theory of Communication. Urbana: Univ of Illionis Press.

Soylu, E. N., Gönülol, A., (2006). Seasonal variation in the diversity, species richness and composition of the phytoplankton assemblages in a shallow lake, CryptogamieAlgologie, 27(1): 85-101.

Şahin, B., 2000. Algal flora of Lakes Aygır and Balıklı (Trabzon, Turkey), Doğa Turkish Journal of Botany, 25: 187-194.

Select your language of interest to view the total content in your interested language

Viewing options

Post your comment

Share This Article

Flyer image
journal indexing image
 

Post your comment

captcha   Reload  Can't read the image? click here to refresh