Reach Us +44-1477412632
All submissions of the EM system will be redirected to Online Manuscript Submission System. Authors are requested to submit articles directly to Online Manuscript Submission System of respective journal.

Heavy Metal Levels in Cladophora crispata in Melet River (Ordu)

Esra Deniz Candan1*, Beyhan Taş2

1Hacettepe Üniversitesi, Fen Fakültesi, Biyoloji Bölümü, Ankara, Türkiye

2Ordu Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Biyoloji Bölümü, Ordu, Türkiye

Corresponding Author:
Esra Deniz CANDAN
Hacettepe Üniversitesi, Fen Fakültesi
Biyoloji Bölümü, Ankara, TÜRKİYE
Tel: +90 312 297 80 24
Fax: +90 312 299 20 28
E-posta: [email protected]
 
Visit for more related articles at Journal of FisheriesSciences.com

Abstract

Cladophora species accumulate high nutrient levels in the areas contaminated by domestic and industrial wastes. This species are generally considered as the best bioindicator of aquatic eco - system contaminatio n by heavy metals. The object of this study was to investigate to cadmium, cobalt, chrome, copper, lead, nickel, iron and zinc concentration of Cladophora crispata sam - ples taken from stations on Melet River provided drinkin g water in Ordu. For this aim, t he con - centrations of heavy metals in Cladophora crispata sample were collected from four different stations, were determined using ICP -MS and AAS methods. All heavy metals were statistically analysed and evaluated. When the lead ( Pb; 844. 9 μg/g) values of the Cladophora crispata samples collected from the second stations near copper, lead and zinc mining industry were compared with the data from other stations (ANOVA), the differences were meaningful and significant.

Anahtar Kelimeler

Cladophora crispata, Ağır metal birikimi, ICP-MS, Melet Irmağı

Key words

Cladophora crispata, Heavy metal accumulation, ICP-MS, Melet River.

Giriş

Ülkemizde son yıllarda giderek artan çevresel problemlerin başında ağır metal iyonlarından kaynaklanan su kirliliği gelmektedir. Su kirliliğinin artması endüstri alanındaki büyümeyi çok iyi bir şekilde yansıtmaktadır. Endüstriyel işlem ve ürünlerde ağır metal kullanımı son yıllarda hızla artmakta ve buna bağlı olarak sucul ortamda yaşayan hayvansal ve bitkisel canlılar üzerinde birçok olumsuzluğa sebep olmaktadır (Foy ve ark., 1978, Kayhan ve ark., 2009).

Bulundukları su ortamı ve diğer canlılar ile sürekli etkileşimde olan akuatik organizmalardaki kirlilik ortamı potansiyel kirlilik seviyesini temsil etmektedir (Taylan ve Özkoç, 2007). Özellikle mikroorganizma grubu içerisinde algler de dahil olmak üzere birçok bakteri ve mantar türü metal kirliliğinin dağılımı ve birikimini araştırmak için kullanılmaktadır (Sağlam, 1995). Bunun yanında; su örnekleri, sedimentler, sucul bitkiler, gastropodlar ve balıklar da kirliliğin tespiti için kullanılmaktadır (Dallinger, 1994, Rai ve ark., 1995, Canlı ve Atlı, 2003, Elmacı ve ark., 2005, Arıman ve ark., 2007).

Akuatik sistemde ekolojik açıdan önemli bir grup olan Chlorophyta içinde yer alan makro algler birçok araştırmacı tarafından ağır metal kirliliğinin göstergesi (indikatörü) olarak kullanılmaktadır (McCormick ve Cairns, 1994). En yaygın olarak kullanılanlar Enteromorpha (Bat ve ark., 2001, Villares ve ark., 2001), Ulva (Bat ve ark., 2001, Tüzen, 2002, Boubonari ve ark., 2008, Kamala-Kannan ve ark., 2008), Cladophora (Vymazal, 1989, Oertel, 1991, Chmielewska ve Medved, 2001, Çavuşoğlu ve ark., 2007) ve Hormidium (Rai ve ark., 2008) türleridir. Cladophora türleri sucul ortamdaki ağır metal kirliliğinin araştırılmasında kullanılan en iyi biyoindikatörler arasında yer almaktadır (Whitton ve ark., 1989, Oertel, 1991, Graham ve Wilcox, 2000, Çavuşoğlu ve ark., 2007). 1976’dan günümüze ortamdaki çeşitli ağır metal kaynaklı kirliliklerin saptanmasında Cladophora örnekleri sıklıkla kullanılmaktadır (Keeney ve ark., 1976; Vymazal, 1984; Vymazal, 1987; Whitton ve ark., 1989; Vymazal, 1989; McHardy ve George, 1990; Oertel, 1991; Chmielewska ve Medved, 2001;

Çavuşoğlu ve ark., 2007; Deng ve ark, 2009; Atıcı ve ark., 2010). Cladophora crispata kullanılarak krom, nikel, kadmiyum ve çinko ağır metallerinin giderimine yönelik çalışmaların sayısı artmaktadır (Aksu ve ark., 1996; Özer ve ark., 1999; Özer ve Özer, 1998; Özer ve ark., 2000).

Bu çalışmada, Ordu ilinin içme suyunun karşılandığı, evsel, tarımsal, maden işletmeciliği ve doğal maden rezervlerinden kaynaklı kirlenen Melet Irmağı’ndaki metal kirliliğinin sucul ekosistemdeki etkisi, besin zincirinin ilk halkasını oluşturan ve ağır metal birikimi açısından sucul sistemdeki en iyi biyoindikatör türlerden biri olan Cladophora crispata kullanılarak incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla Melet Irmağı üzerinde ırmak sucul ekosistemine etki edebilecek yerler göz önünde bulundurularak belirlenen dört istasyondan toplanan Cladophora crispata örneklerindeki kadmiyum, krom, kobalt, bakır, kurşun, nikel, demir ve çinko birikimleri incelenmiştir.

Materyal ve Metot

Melet Irmağı'nda 2008 yılının Temmuz ayında yoğun popülasyon oluşturan Cladophora crispata örnekleri ve su örnekleri belirlenen 4 istasyondan toplandı. Toplanan alg örneklerdeki ağır metal (Cd, Cr, Co, Cu, Pb, Ni, Fe ve Zn) konsantrasyonları belirlenmiştir. Örnekleme noktalarında çözünmüş oksijen, pH, sıcaklık ve çözünmüş oksijen gibi fiziksel parametrelerin ölçümü taşınabilir sistem kullanılarak gerçekleştirilmiştir.

Çalışma Alanının Tanımı

Çalışma alanını oluşturan Melet Irmağı, Ordu ilinin en önemli akarsuyu olup bölgenin Orta ve Doğu Karadeniz bölümleri arasında doğal bir sınır oluşturmaktadır. Melet Irmağı 3167 m yüksekliğindeki Karagöl Dağları üzerinde doğarak Mesudiye’yi 3 km geçtikten sonra Esat Deresi’ni de alıp kuzeye yönelir, buradan sonra irili ufaklı derelerle birleşerek yaklaşık 85 km sonra Ordu ilinin doğusunda belirgin olmayan bir delta oluşturarak Karadeniz’e dökülmektedir (DSİ, 2003). Ordu ilinin içme suyunun yaklaşık %60’ı Melet Irmağı’ndan karşılanmaktadır. Bu nedenle ırmak kent için önemli bir tatlı su rezervidir.

Bu çalışmada, ağır metal analizleri için kul-lanılacak olan Cladophora crispata örnekleri Melet Irmağı üzerinde belirlenen istasyonlar-dan toplanmıştır. Maden ocağı işletmelerinin yakını, fındık tarımının yapıldığı yerler vb. ır-mak sucul ekosistemine etki edebilecek yerler göz önünde bulundurularak belirlenen 4 istas-yonun konumları Şekil 1’de verilmiştir. Nu-mune alınan birinci istasyon Güzelyurt Köyü, Koyulhisar (Sivas), ikinci istasyon Kızılelma Köyü, Koyulhisar (Sivas), üçüncü istasyon Mesudiye (Ordu), dördüncü istasyon Bayadı Köyü, Merkez (Ordu) olarak belirlenmiştir.

fisheriessciences-Google-Earth

Şekil 1. Çalışma istasyonlarını gösteren harita (Google Earth programı kullanılmış ve modifiye edilmiştir).

Birinci istasyonun (Güzelyurt Köyü-Koyulhisar) güneydoğusunda Kurşunlu mevki-inde bakır, kurşun ve çinko cevher damarları yer almaktadır (Gökçe, 1990). Örneklememi-zin yapıldığı Devren Deresi de Çandır mevki-inde yer alan bakır, kurşun ve çinko üretimi yapan bir maden işletmesine yakın geçmekte ve buradan da Melet Imağı’na karışmaktadır. Buna ek olarak Sivas ili Gümüşlü ve Kurşunlu mevkii ve çevresinde krom ve gümüş çıkarımı için birçok işletme yer almaktadır. Bu işletme-lerin de yakınlarından geçen birçok dere bu-lunmakta ve bu dereler de Melet Irmağı’na ka-rışmaktadır.

Birinci istasyon doğal maden rezervlerine yakın buralardaki işletmelere uzak bir yer seçi-lirken, ikinci istasyon (Kızılelma Köyü-Koyulhisar) özellikle bakır, kurşun ve çinko işletmesi yapan maden işletmesi güzergahında seçilmiştir. Üçüncü istasyon (Mesudiye-Ordu) diğer istasyonlarla karşılaştırıldığında yerleşim alanına en yakın istasyondur. Dördüncü istas-yonun bulunduğu bölgede Kabadüz ilçesi Ak-güney Köyü’nde Melet Irmağı Havzası’nda konumlanmış bakır, kurşun ve çinko işletmesi bulunmaktadır. Örneklememizin yapıldığı 2008 tarihinde devir işlemlerinden dolayı ma-den işletmesi kapalıdır. Fakat işletme sahasın-da önceki çalışmalardan dolayı depolanmış atık maddeler açık havuzlarda bulunmaktadır.

Cladophora crispata

Cladophora crispata, silindirik hücrelerden oluşmakta ve düzensiz dallanma göstermekte-dir. Ana kol uç hücre uzunluğu 40-75 μm, yan kollardaki uç hücre uzunluğu ise 20-35 μm olup uç hücreler hafif bir şekilde sivrilme gös-termektedir (Prescott, 1970, John, 2002). Cladophora crispata’ya ait görünümler Şekil 2’de verilmiştir.

fisheriessciences-Cladophora-crispata

Şekil 2. Cladophora crispata örneğinin makro (solda) ve mikroskobik görüntüsü (sağda).

Alg Örneklerinin Analizi

C. crispata örneklerinden 1g alınarak ısıya dayanıklı cam şişeler içerisine bırakılmış ve kurutma fırınında 105°C de 24 saat kurutul-muştur.

Endüktif Eşleşmiş Plazma-Kütle Spektro-metrisi (ICP-MS) Analizi

Homojenize edilen yaklaşık 0.5g numune-lerden tam tartım alınarak, nitrik asit, hidroklo-rik asit, hidrojenperoksit ve hidroflorik asit ka-rışımı ile Anton Paar 3000 Multiwave mikro-dalga fırında uygun sıcaklık/basınç programı uygulanarak çözme işlemi tamamlandı. Mikro-dalga çözme sistemi ile hazırlanan çözeltiler-deki Cr, Ni, Co, Cu, Cd, ve Pb (toplam) mik-tarları Agilent 7500a ICP-MS ile ölçüldü (Chmielewska ve Medved, 2001).

Atomik Absorbsiyon Spektrofotometresi (AAS) Analizi

Beklenen derişim düzeylerinin yüksek ol-ması nedeniyle Fe ve Zn elementlerinin tayini için Perkin Elmer Analyst 800 F-AAS cihazı kullanıldı (Chmielewska ve Medved, 2001). Tüm bu işlemler Tübitak Ankara Test ve Ana-liz Laboratuvarı’nda yapıldı.

İstatistiksel Analiz

Cladophora crispata öreklerindeki ağır me-tal birikim düzeylerinin istasyonlar arasındaki farklılıklarının tespiti tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Duncan's testi ile gerçekleştiril-di.

Bulgular ve Tartışma

Bu çalışmada Ordu İli içme suyunun karşı-landığı Melet Irmağı kıyılarında Temmuz ayında yoğun popülasyonlar oluşturan C. cris-pata'nın absorbe ettiği ağır metal yükleri araş-tırılmıştır. Farklı istasyonlardan toplanan ör-neklerdeki kadmiyum (Cd), kobalt (Co), krom (Cr), bakır (Cu), kurşun (Pb), nikel (Ni), demir (Fe) ve çinko (Zn) düzeyleri araştırılmış ve el-de edilen sonuçlar değerlendirilmiştir.

Örnekleme istasyonlarında, alınan alg ör-neklerindeki metal konsantrasyonları ile muh-temel ilişkileri bulabilmek için sudaki fiziko-kimyasal özellikler saptanmıştır. İstasyonlarda ölçülen sıcaklık (21.9-26.7) ve pH (7.77-9.21) değerlerinde birinci istasyondan dördüncü is-tasyona doğru artış görülmüştür. Qertel (1993) tarafından Danube Nehri üzerinde Cladophora glomerata kullanılarak yapılan çalışmada sel, ışık, sıcaklık, iletkenlik ve redoks potansiyeli gibi fiziksel ve kimyasal parametrelerin dolaylı olarak ağır metal alınımı ve birikiminde etkili en önemli faktörler olduğunu göstermiştir. Bu durum bize ikinci istasyonun ağır metal yükü-nü göz önünde bulundurduğumuzda metaller-den kaynaklı kirliliğin buradaki canlılara tok-sik etkisinin çok daha fazla olabileceğini gös-termektedir.

Tüm istasyonlardan alınan C. crispata ör-neklerine ait ağır metal konsantrasyonları Tab-lo 1'de verilmiştir. İstasyonlardan alınan alg örnekleri metal miktarları açısından yapılan istatistiksel değerlendirmede istasyonlar ara-sında yalnızca kurşun yönünden önemli bir fark (p<0.05) gözlendi. Duncan's testi sonucu-na göre ağır metallerin önem sırası; Pb > Cu > Cr > Co > Ni > Cd > Fe > Zn, istasyonlar arası önem sırası ise; İst2 > İst1 > İst3 > İst 4 şek-lindedir.

Bakır, kurşun ve çinko maden rezervine sa-hip olan birinci istasyon ağır metal birikimi yönünden yoğun bir istasyondur. Bu element-lerden bakır, kurşun, kobalt ve nikel oranları-nın yüksek olduğu görülmektedir. Birinci is-tasyonun güneyine yakın Kurşunlu Mevkii ile Melet Irmağı arasında Cu, Pb ve Zn cevher damarları yer almaktadır (Gökçe, 1990). Hem bakır, kurşun ve çinko maden rezervine sahip hem de çeşitli maden işletmelerine ev sahipliği yapan ikinci istasyon, dört istasyon içerisinde C. crispata’da ağır metal birikimi yönünden en yoğun istasyondur. Bu istasyondan toplanan alg örneklerinde kurşun (844.9 μg/g), bakır (119.5 μg/g), krom (21.66 μg/g), kadmiyum (5.135 μg/g) ve çinko (1.5937 μg/g) ağır me-tallerinin oranlarının diğer istasyonlara göre oldukça yüksek olduğu görülmektedir.

Birinci istasyonda örneklemenin yapıldığı Devren Deresi bu bölgede yer alan bakır-çinko-kurşun işletmesine oldukça yakın geç-mekte ve buradan da Melet Irmağı’na karış-maktadır. Buna ek olarak Sivas ili Gümüşlü ve Kurşunlu Mevkii ve çevresinde adlarından da anlaşılacağı üzere bakır, kurşun ve çinko elementlerinin yanı sıra krom ve gümüş çıkarımı için birçok işletme bulunmaktadır. Birinci ve ikinci istasyonun bulunduğu bu alandaki işlet-melerin yakınlarından geçen dereler Melet Ir-mağı’na karışmaktadır. Bu durum çalışmamı-zın sonucunda birinci istasyonda Co (20.29 μg/g), Cu (121.0 μg/g) ve ikinci istasyonda, Cu (119.5 μg/g), Pb (844,9 μg/g), Cr (21.66 μg/g), Cd (5.135 μg/g) ve Zn (1.5937 μg/g) değerle-rinin yüksek çıkmasını açıklamaktadır. Şekil 3'teki interaksiyon grafiğinde de görüldüğü üzere her iki istasyondan elde edilen sonuçlar, ırmağın bu istasyonlardan önce hem doğal hem de işletme kaynaklı kirlenmeye maruz kaldığı-nı göstermektedir.

fisheriessciences-interaksiyon

Şekil 3. İstasyonlara göre ağır metal konsantrasyonlarını gösteren interaksiyon grafiği.

fisheriessciences-metal

Tablo 1. C. crispata örneklerindeki ağır metal konsantrasyonlarının istasyonlara göre ortalama ±ss değerleri (μg g-1 kuru ağırlık, n=3) ve tanımlayıcı istatistik değerleri

Üçüncü istasyondaki ağır metal birikiminin boyutları dördüncü istasyondaki ile hemen hemen aynıdır ve diğer istasyonlara göre ağır metal birikimi açısından en düşük yoğunluğa sahip istasyonlardır. Dördüncü istasyonun ya-kınında başka bir Pb-Cu-Zn maden işletmesi bulunmasına rağmen örneklemenin yapıldığı 2008 tarihinde bu işletmenin kapalı olduğu bi-linmektedir. Bundan dolayı her iki istasyonda-ki birikimin düşük olmasının nedeni olarak do-ğal maden rezervinin diğer istasyonlara göre oldukça düşük oluşu, sedimentteki birikimden dolayı aşağı havzaya kadar birikimdeki azalma ve her iki istasyonun da bu maden işletmesin-den oldukça uzakta bulunması olarak verile-bilmektedir.

Birinci ve ikinci istasyon alanlarının Cu, Pb ve Zn açısından doğal bir rezerv olduğunu göz önüne alırsak ortamdaki bu iki istasyondaki ele-mentler karşılaştırıldığında kadmiyum, bakır, ni-kel, demir ve çinko miktarlarında ciddi bir farklı-lık göze çarpmamaktadır. Fakat ikinci istasyon-daki kurşun birikiminin (844.9 μg/g) birinci is-tasyona (34.160 μg/g) göre yaklaşık 25 kat fazla oluşu ve bunun yanında krom miktarındaki artış bölgenin bu elementlere ev sahipliği yapmasının yanı sıra akarsuya bir karışımın olduğunu gös-termektedir.

Çavuşoğlu ve ark. (2007) tarafından yapılan çalışma ile karşılaştırıldığında Kızılırmak Nehri çevresindeki sanayi kuruluşları yakınındaki ikinci istasyondan toplanan Cladophora örneklerinde başta kurşun olmak üzere yüksek miktarlarda krom, bakır, çinko ve kadmiyuma rastlanmıştır. Çalışmamızın yapıldığı Melet Irmağı’nda da ma-den işletmesinin yakınında bulunan ikinci istas-yonda kurşun, bakır, krom, kadmiyum ve çinko oldukça yüksek değerlerde bulunmuştur. Her iki çalışmada da işletmelere veya sanayi kuruluşları-na yakın olan istasyonlarda ve benzer metallerin yüksek bulunması açısından paralellik göster-mektedir.

Sonuç

Çalışmamızda elde edilen bulgular ikinci ve üçüncü istasyonlarda bulunan öncelikle kurşun, devamında bakır, krom ve demir metallerindeki yüksek birikim bu istasyonların çevresinde yerle-şim yeri bulunmasından dolayı tehlikeli boyutlar-da olduğunu göstermektedir. Bilindiği gibi çev-rede birçok organizma kimyasal maddelere karşı oldukça duyarlılık göstermektedir. Maden işlet-melerine ve yerleşim yerine yakın olan dereler vasıtasıyla ağır metal, evsel ve tarımsal atıkların Melet Irmağı’na ve oradan da Karadeniz’e ka-rışması ırmak ve denizel ekosistemdeki her bir bireyin biyolojik aktivitesini olumsuz yönde etki-leyecektir.

Melet Irmağı’ndaki ağır metal kirliliğinin dördüncü istasyonda çok tehlikeli boyutlarda ol-madığını göstermiştir. Dördüncü istasyonun bu-lunduğu, Kabadüz ilçesi Bakacak mevkiindeki Cu, Pb ve Zn maden işletmesinin örneklemenin yapıldığı Temmuz 2008’de kapalı durumdadır. 29 Temmuz 2009 tarihinde bu maden işletmesin-den çıkan atık maddelerin bulunduğu havuzlar sel nedeniyle çökmüş ve Ordu ilinin içme suyunun sağlandığı Melet Irmağı kirlenmiştir. Faaliyette

olmayan maden tesisinde 23 Eylül 2009’da ise yaşanan sel felaketi etkisiyle pasa havuzunun üst seviyesine kadar dolan yağmur suyu, daha önce işletme sürecinde depolanan artık maddenin bir kısmı ile birlikte içme suyunun karşılandığı Me-let Irmağı’na karışmıştır. Yerel ve ulusal basında yaşanan bu olayın nasıl gerçekleştiği ve işletme kaynaklı ırmağın nasıl kirletildiğine büyük ölçü-de yer verilmiştir. Bunun yanında İl Çevre ve Orman Müdürlüğü ekipleri tarafından su numu-nesi alınarak Samsun Bölge Hıfzısıhha Müdürlü-ğü’ne gönderilerek yapılan analizler sonucu su-daki kurşun miktarı 338 μg/L’ye kadar yükseldiği tespit edilmiştir. Su Kalite Kontrol Yönetmeli-ği’ne göre içilebilir nitelikteki 1. kalite suyun içe-risindeki Pb miktarının 10 μg/L olması gerek-mektedir (SKKY, 2008).

Çalışmamızdan elde edilen bulgular ışığında, Melet Irmağı’ndaki kirlilik düzeyini belirlemek ve takibi için su, sediment ve biyomonitör orga-nizmalar seçilerek kapsamlı ve sürekli bir çalış-ma yürütülmesi önerilmektedir. Bunun için besin zincirindeki birçok organizma baz alınarak yapı-lacak olan toksisite çalışmaları zincirin en üst ka-demesindeki insanda oluşabilecek birikimleri ve etkileri belirlememiz ve yorumlamamızı sağlaya-caktır. Bu ve buna benzer çalışmalar belirli ara-lıklarla tekrarlandığında su kirliliğinin ulaştığı boyutlar hakkında bilgi sahibi olarak Ordu ili iç-me suyu kaynağı olarak büyük öneme sahip Me-let Irmağı’ndaki kirliliğin asıl sebepleri ortaya konulacak ve çalışmaların tekrarlanması ile de çevredeki kuruluşların denetimleri sağlanacaktır.

References

Aksu, Z., Özer, D., Ekiz, H.İ., Kutsal, T., Çağlar, A., (1996). İnvestigation of biosorption of chromium(VI) on Cladophoracrispatain two-staged batch reactor, Environmental Technology, 17: 215-220. doi: 10.1080/09593331708616379

Arıman, S., Cüce, H., Özbayrak, E., Bakan, G., Büyükgüngör, H., (2007). OrtaKaradenizkıyışeridinehirlerisuvesedimanortamla-rındaağır metal kirliliğiizlenmesi. “7. Ulu-salÇevreMühendisliğiKongresi, YaşamÇevreTeknoloji 24-27 Ekim 2007, İzmir”. http://e-kutuphane.cmo.org.tr/pdf/572.pdf (10.06.2010).

Atıcı, T., Obalı, O., Altındağ, A., Ahıska, S., Ay-dın D., (2010). The accumulation of heavy metals (Cd, Pb, Hg, Cr) and their state in phytoplanktonic algae and zooplanktonic organisms in Beyşehir Lake and Mogan La-ke, Turkey, African Journal of Biotechno-logy, 9(4): 475-487.

Bat, L., Akbulut, M., Sezgin, M., Çulha, M., (2001). Effects of sewage pollution the structure of the community of Ulvalactuca, Enteromorphalinzaand rocky macrofauna in Dışliman of Sinop, Turkish Journal of Bi-ology, 25: 93-102.

Boubonari, T., Malea, P., Kevrekidis, T., (2008). The green seaweed Ulvarigidaas a bioindi-cator of metals (Zn, Cu, Pb and Cd) in a low-salinity coastal environment, Botanica Marina, 51(6): 472-484. doi: 10.1515/BOT.2008.059

Canlı, M. and Atlı, G., (2003). The relationships between heavy metal (Cd, Cr, Cu, Fe, Pb, Zn) levels and the size of six Mediterranean fish species, Environmental Pollution, 121(1): 129-136. doi: 10.1016/S0269-7491(02)00194-X

Chmielewska, E., Medved, J., (2001). Bioaccu-mulation of heavy metals by green algae Cladophoraglomeratain a refinery sewage lagoon, CroaticaChemicaActa, 74(1): 135-145.

Çavuşoğlu, K., Gündoğan, Y., Çakır Arıca, Ş., Kırındı T., (2007). Mytilussp. (midye), Gammarussp. (nehirtırnağı) veCladophorasp. (yeşilalg) örneklerikullanılarakKızılır-maknehrindekiağır metal kirliliğinaraştı-rılması, BalıkesirÜniversitesi Fen BilimleriEnstitüsüDergisi, 9(1): 52-60.

Dallinger, R., (1994), Invertebrate organisms as biological indicators of heavy metal pollu-tion, Applied Biochemistry and Biotechno-logy, 48(1): 27-31. doi: 10.1007/BF02825356

Deng, L., Zhang, Y., Qin, J., Wang, X., Zhu, X., (2009). Biosorption of Cr(VI) from aqueous solutions by nonlivinggren algae Cladopho-raalbida, Mineral Engineering, 22, 372-377. doi: 10.1016/j.mineng.2008.10.006

DSİ, (2003). OrduProjesi, OrduBarajıve HES PlanlamaRaporu, Cilt I, PlanlamaRaporuveÇizimleri. T.C. EnerjiveTabiiKaynaklarBakanlığıDevlet Su İşleriGenelMüdürlüğü VII. BölgeMüdürlüğü. Ankara.

Elmacı, A., Yonar, T., Özengin, N., Türkoğlu, H., (2005). Zn(II), Cd(II), Co(II) veremazolturkish blue-G boyar maddesininsuluçözel-tilerindekurutulmuşCharasp., Cladophorasp. veChlorella sp. türleriilebiyosorpsiyo-nun aaştırılması, Ekoloji, 4(55): 24-31.

Foy, C.D., Chaney, R.L., White, M.C., (1978). The physiology of metal toxicity in plants, Annual Review of Plant Physiology, 29: 511-566. doi: 10.1146/annurev.pp.29.060178.002455

Gökçe, A., (1990). Kurşunlu (Ortakent-Koyulhisar-Sivas) damar tipi Pb-Zn-Cu ya-taklarındakükürtizotoplarıincelemesi, Ma-den TetkikveAramaDergisi, 111: 111-118.

Graham, L.E., Wilcox L.W., (2000). Algae. Gren algae II-Ulvophyceae. Prentice Hall, NJ, pp.435-437.

John, D.M., (2002). Order Cladophorales (=Siphonocladales). In: John, D.M., Whit-ton, B.A. and Brook, A.J. (Eds.), The Freshwater Algal Flora of the British Isles. An Identification Guide to Freshwater and Terrestrial Algae. Cambridge University Press, Cambridge, pp. 468-470.

Kamala-Kannan, S., PrabhuDassBatvari, B., Lee, K.J., Kannan, N., Krishnamoorthy, R., Shanthi, K., Jayaprakash, M., (2008). As-sessment of heavy metals (Cd, Cr and Pb) in water, sediment and seaweed (Ulvalactuca)in the Pulicat Lake, South East India, Che-mosphere, 71(7): 1233-1240. doi: 10.1016/j.chemosphere.2007.12.004

Kayhan, F.E., Muşlu, M.N., Koç, N.D., (2009). BazıAğırMetallerinSuculOrganizmalarÜzerindeYarattığıStresveBiyolojikYanıt-lar, Journal of Fisheries and Sciences, 3(2): 153-162.

Keeney, W.L., Breck, W.G., Van Loon, G.W., Page, J.A., (1976). The determination of tra-ce metals in Cladophoraglomerata-C.glomerataas a potential biological moni-tör, Water Research, 10(11): 981-984. doi: 10.1016/0043-1354(76)90076-2

McCormick, P.V., Cairns, J.J., (1994). Algae as indicators of environmental change, Journal of Applied Phycology, 6(5-6): 509-526. doi: 10.1007/BF02182405

McHardy, B.M., George, J.J., (1990). Bioaccu-mulation and toxicity of zinc in the green al-ga, Cladophoraglomerata, Environmental Pollution, 66(1): 55-66. doi: 10.1016/0269-7491(90)90198-L

Oertel, N., (1991). Heavy metal in Cladophoraglomerata(L.) Kürtz in the river Danube, Ambio, 20(6): 264-268.

Oertel, N., (1993). The applicability of Cladop-horaglomerata(L.) Kütz in an active bio-monitoring technique to monitor heavy me-tals in the river Danube, Science of The To-tal Environment, 134(2): 1293-1304. doi: 10.1016/S0048-9697(05)80135-4

Özer, A., Özer, D., Dursun, G., Bulak, S., (1999). Cadmium(II) adsorption on Cladophoracrispatain batch stirred reactors in series, Waste Management, 19(3): 233-240. doi: 10.1016/S0956-053X(99)00082-3

Özer, A., Özer, D., (1998). Nikel(II) iyonlarınınikikademelikesiklikaptaCladophoracris-patailegiderilmesi, Turkish Journal of En-gineering and Environmental Science, 22(4): 305-313.

Özer, D., Özer, A., Dursun, G., (2000). Investiga-tion of zinc(II) adsorption on Cladophoracrispatain two-stage reactor, Journal of Chemical Technology and Biotechnology, 75: 410-416. doi: 10.1002/(SICI)1097-4660(200005)75:5<410::AID-JCTB226>3.0.CO;2-X

Prescott, G.W., (1970). Algae of The Western Great Lakes Area. WM.C. Brown Company Publishers, Dubuque, Iowa.

Rai, U.N., Sinha, S., Tripathi, R.D., Chandra, P., (1995). Wastewater treatability Potential of some aquatic macrophytes: removal of he-avy metals, Ecological Engineering, 5(1): 5-12. doi: 10.1016/0925-8574(95)00011-7

Rai, L.C., Gaur, J. P., Kumar H.D., (2008). Phycology and heavy-metal pollution, Bio-logical Reviews, 56(2): 99 – 151. doi: 10.1111/j.1469-185X.1981.tb00345.x

Sağlam, N., Cihangir, N., (1995). AğırMetallerinbiyolojiksüreçlerlebiyosorbsiyonuçalışma-ları, HacettepeÜniversitesiEğitimFakültesiDergisi, 11: 157-161.

SKKY, (2008). Su KirliliğiKontrolüYönetmeli-ği, 13.02.2008 Tarihve 26786 SayılıResmiGazete, Ankara.

Taylan, Z.S., Özkoç, H. Böke, (2007). Potansiyelağır metal kirliliğininbelirlenmesindeakua-tikorganizmalarınbiokullanılabilirliği, Balı-kesirÜniversitesi Fen BilimleriEnstitüsüDergisi, 9(2): 17-33.

Tüzen, M., (2002). Determination of trace metals in Sea Lettuce (Ulvalactuca) by Atomic Ab-sorbtion Spectrometry, Fresenius Environ-mental Bulletin, 11(7): 405-409.

Villares, R., Puente, X., Carballeira, A., (2001). Ulva and Enteromorpha as indicators of he-avy metal pollution, Hydrobiologia, 462: 221-232. doi: 10.1023/A:1013154821531

Vymazal, J., (1984). Short-term uptake of heavy metals by periphyton algae, Hydrobiologia, 19(3): 171-179. doi: 10.1007/BF00015208

Vymazal, J., (1987). Zn uptake by Cladophoraglomerata, Hydrobiologia, 148(2): 97-101. doi: 10.1007/BF00008394

Vymazal, J., (1989). Uptake of heavy metals by Cladophoraglomerata, ActaHydrochimicaetHydrobiologica, 18(6): 657-665. doi: 10.1002/aheh.19900180605

Whitton, B.A., Burrows, I.G., Kelly, M.G., (1989). Use of Cladophoraglomerata to mo-nitor heavy metals in rivers, Journal of App-lied Phycology, 1(4): 293-299. doi: 10.1007/BF00003464
Select your language of interest to view the total content in your interested language

Viewing options

Post your comment

Share This Article

Flyer image
journal indexing image
 

Post your comment

captcha   Reload  Can't read the image? click here to refresh